18 marca 2026 r. z inicjatywy Fundacji Onkologicznej Alivia do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia zostało skierowane stanowisko Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta dotyczące projektu zarządzenia zmieniającego zasady finansowania świadczeń diagnostycznych w Ambulatoryjnej Opiece Specjalistycznej (AOS).
Dokument stanowi ważny głos środowiska pacjentów w dyskusji nad planowanymi zmianami, które mogą mieć bezpośredni wpływ na dostępność kluczowych badań diagnostycznych w Polsce.
Kluczowe założenia projektu i obawy pacjentów
Zgodnie z propozycją Narodowego Funduszu Zdrowia, w przypadku przekroczenia wartości kontraktu świadczenia diagnostyczne – w tym tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny oraz badania endoskopowe – miałyby być finansowane jedynie na poziomie 40% ich wartości.
Rada Organizacji Pacjentów podkreśla, że choć celem zmian jest stabilizacja finansowa systemu ochrony zdrowia, proponowany mechanizm może przynieść poważne, niezamierzone konsekwencje dla pacjentów.
Subskrypcja, która zmienia życie
Twoja pomoc ma moc. Zostań Darczyńcą cyklicznym Onkofundacji Alivia i dodawaj odwagi co miesiąc: automatycznie i z sercem!
W szczególności istnieje ryzyko, że:
- realizacja badań ponadlimitowych stanie się nieopłacalna dla części placówek,
- liczba wykonywanych badań ulegnie zmniejszeniu,
- czas oczekiwania na diagnostykę znacząco się wydłuży.
Diagnostyka fundamentem leczenia
W swoim stanowisku Rada zwraca uwagę, że badania objęte projektowanymi zmianami stanowią podstawę procesu diagnostycznego – zarówno w chorobach przewlekłych, jak i nowotworowych.
W wielu przypadkach to właśnie badania obrazowe i endoskopowe wykonywane w AOS są pierwszym krokiem do rozpoznania choroby i rozpoczęcia leczenia. Ograniczenie ich dostępności może prowadzić do opóźnień diagnostycznych, a w konsekwencji pogorszenia wyników leczenia.
Szczególnie niepokojący jest fakt, że wielu pacjentów rozpoczyna diagnostykę poza szybką ścieżką onkologiczną. Oznacza to, że ograniczenia w AOS mogą bezpośrednio wpływać na późniejsze wykrywanie chorób nowotworowych.
Ryzyko pogłębienia problemów systemowych
Rada Organizacji Pacjentów wskazuje, że proponowane zmiany mogą pogłębić już istniejące problemy związane z dostępnością świadczeń i wydłużającymi się kolejkami. Może to również zwiększyć nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej.
Zdaniem Rady działania na rzecz stabilizacji finansowej systemu nie powinny odbywać się kosztem ograniczania dostępu do diagnostyki, która ma bezpośredni wpływ na zdrowie i życie pacjentów.
Postulaty Rady Organizacji Pacjentów
W skierowanym stanowisku Rada apeluje do Prezesa NFZ o:
- odstąpienie od wprowadzenia współczynnika korygującego dla świadczeń diagnostycznych realizowanych ponad wartość kontraktu,
- zapewnienie stabilnego i adekwatnego finansowania kluczowych badań diagnostycznych,
- przeprowadzenie pogłębionej analizy wpływu proponowanych zmian na dostępność świadczeń i czas oczekiwania pacjentów,
- wzmocnienie mechanizmów monitorowania dostępności diagnostyki i identyfikowania wąskich gardeł systemu,
- prowadzenie szerokiego dialogu z organizacjami pacjentów przed wdrożeniem zmian.
Gotowość do dialogu
Rada Organizacji Pacjentów zadeklarowała gotowość do współpracy przy wypracowaniu rozwiązań, które pozwolą pogodzić konieczność stabilizacji finansów publicznych z zapewnieniem pacjentom realnego, terminowego i równego dostępu do diagnostyki oraz leczenia.
Stanowisko zostało podpisane przez Prezydium Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta.
