6 października 2026 r. Fundacja Alivia skierowała do Ministerstwa Zdrowia wniosek o udzielenie informacji dotyczących kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”. Pytamy m.in. o budżet kampanii, sposób wydatkowania środków publicznych, mierzalne cele oraz metodykę oceny jej skuteczności.
Czy kampanię profilaktyczną można rozliczyć z efektów?
W Polsce od lat obserwujemy niski poziom uczestnictwa w badaniach profilaktycznych. Według danych przywołanych w naszym piśmie za 2025 rok zgłaszalność wynosiła m.in. 32,77% w programie profilaktyki raka piersi, 15,22% w programie profilaktyki raka szyjki macicy oraz około 15% w programie badań przesiewowych raka jelita grubego.
Jednocześnie dane z sierpnia 2026 r. wskazywały, że w aplikacji mojeIKP dostępnych było ponad 384 tys. wolnych terminów na mammografię i ponad 445 tys. terminów na testy HPV HR.
To pokazuje, że samo zapewnienie dostępu do badań nie rozwiązuje problemu. Potrzebne są skuteczne działania, które przekładają się na rzeczywistą zmianę zachowań zdrowotnych – czyli na wykonane badania, szczepienia i wcześniejsze wykrywanie chorób.
Subskrypcja, która zmienia życie
Twoja pomoc ma moc. Zostań Darczyńcą cyklicznym Onkofundacji Alivia i dodawaj odwagi co miesiąc: automatycznie i z sercem!
Dlatego chcemy wiedzieć, jak skuteczność kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” będzie mierzona i rozliczana.
Pytamy o pieniądze
W skierowanym do Ministerstwa Zdrowia piśmie pytamy o całkowity budżet kampanii w 2026 roku oraz źródła jej finansowania.
Chcemy również poznać strukturę wydatków – w tym koszty strategii, kreacji, emisji w telewizji i radiu, działań internetowych i w mediach społecznościowych, outdooru, akcji lokalnych, współpracy z influencerami i twórcami internetowymi, działań związanych z mojeIKP, materiałów edukacyjnych oraz ewaluacji.
Pytamy także, czy przed rozpoczęciem kampanii przeprowadzono badania dotyczące postaw społecznych i przyczyn niskiej zgłaszalności na badania profilaktyczne oraz czy sposób wynagradzania wykonawców jest powiązany z osiąganymi efektami.
Jakie są cele kampanii?
Sama liczba wyświetleń, zasięg kampanii czy deklarowany wzrost świadomości nie powinny być jedyną miarą sukcesu kampanii profilaktycznej.
Dlatego zwracamy się do Ministerstwa o wskazanie konkretnych, liczbowych KPI, czyli mierzalnych celów dotyczących wzrostu zgłaszalności na mammografię, testy HPV HR, kolonoskopię, szczepienia przeciwko HPV oraz inne badania profilaktyczne objęte działaniami kampanii.
Pytamy również:
- Jaki poziom zgłaszalności przyjęto jako punkt wyjścia (baseline);
- Jaką wagę w ocenie kampanii mają wskaźniki zasięgu i świadomości, a jaką faktycznie wykonane badania i szczepienia;
- Czy będzie monitorowana cała ścieżka pacjenta – od kontaktu z przekazem kampanii, przez zapis na badanie, aż po jego wykonanie;
- Czy wyniki będą analizowane z uwzględnieniem wieku, województwa i obszarów o szczególnie niskiej zgłaszalności.
Chcemy wiedzieć, co stanie się z wynikami ewaluacji
Ważnym elementem naszego wniosku jest pytanie o sposób i termin ewaluacji kampanii.
Chcemy wiedzieć, kiedy Ministerstwo opublikuje pełny raport pokazujący efekty kampanii oraz zestawienie poniesionych kosztów z osiągniętymi rezultatami. Pytamy również, czy kampania będzie na bieżąco monitorowana i optymalizowana oraz jakie działania zostaną podjęte, jeśli monitoring wykaże brak wpływu kampanii na rzeczywistą zgłaszalność pacjentów.
Publiczne pieniądze wymagają publicznego rozliczenia
Jako Fundacja Alivia uważamy, że działania profilaktyczne finansowane ze środków publicznych powinny być projektowane i oceniane przede wszystkim przez pryzmat ich rzeczywistego wpływu na zdrowie Polek i Polaków.
Kampania profilaktyczna nie powinna kończyć się na dotarciu z komunikatem do odbiorcy. Jej celem powinno być doprowadzenie do konkretnego działania – wykonania badania, szczepienia czy konsultacji.
Dlatego oczekujemy od Ministerstwa Zdrowia przejrzystych informacji o budżecie kampanii, jej celach, sposobie pomiaru efektów oraz wynikach ewaluacji.
Zmiana wskaźników wykrywalności nowotworów we wczesnych stadiach wymaga odejścia od działań deklaratywnych na rzecz precyzyjnie zaplanowanych i mierzalnych interwencji zdrowotnych.
Fundacja Alivia będzie monitorować dalsze działania Ministerstwa Zdrowia w tym zakresie i poinformuje o otrzymanej odpowiedzi.
Źródło zdjęcia: strona internetowa Ministerstwa Zdrowia
