Czy da się chronić sprawność, zanim zacznie jej brakować? Na to pytanie odpowiadali 29 września 2026 r. w warszawskiej Villi Foksal uczestnicy konferencji prasowej „Jak zadbać o samodzielność seniorów – rola żywienia, aktywności fizycznej i społecznej”. Wśród zaproszonych ekspertów znalazła się przedstawicielka Onkofundacji Alivia, która mówiła o sytuacji starszych pacjentów onkologicznych.
Polacy widzą problem, ale praktyka nie nadąża
Rozmowę otworzyły wyniki badania Maison & Partners przeprowadzonego na zlecenie Fresenius Kabi Polska wśród 1040 dorosłych Polaków. Dla 83% z nich utrata samodzielności jest jednym z największych wyzwań starości, a 80% uważa, że zapobieganie jej powinno zaczynać się przed pojawieniem się pierwszych kłopotów ze zdrowiem. Respondenci najczęściej wskazywali regularny ruch (52%), a dalej kontakty z innymi ludźmi (29%) i właściwe odżywianie (26%). Zarazem 79% ankietowanych nigdy nie słyszało o sarkopenii, a trzy czwarte ocenia pomoc dla niesamodzielnych seniorów jako niewystarczającą.
Paneliści zgodzili się, że miarą skutecznej opieki nad osobami starszymi powinno być nie tylko wyleczenie choroby, lecz także utrzymanie siły, sprawności i niezależności na jak najdłużej. W debacie pojawiły się m.in. wątki wczesnego wykrywania niedożywienia i utraty mięśni, przygotowania pacjenta do zabiegu, żywienia medycznego oraz kształcenia lekarzy, którzy niezależnie od specjalizacji coraz częściej leczą seniorów.
Pacjent onkologiczny często zostaje sam
Agnieszka Dolna, menadżerka ds. programów pomocowych w Onkofundacji Alivia, zwróciła uwagę, że od 60 do 75% nowych zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce dotyczy osób po 60.–65. roku życia. To, jak bardzo choroba odbierze im samodzielność, zależy od typu i stadium nowotworu, sposobu leczenia i kondycji sprzed diagnozy.
Subskrypcja, która zmienia życie
Twoja pomoc ma moc. Zostań Darczyńcą cyklicznym Onkofundacji Alivia i dodawaj odwagi co miesiąc: automatycznie i z sercem!
Zwróciła uwagę, że większość pacjentów, zwłaszcza starszych, nie wie dziś, jak dbać o swoją sprawność w trakcie choroby. Po diagnozie rozmowa z lekarzem koncentruje się na leczeniu, a znacznie rzadziej na tym, czy pacjent dobrze się odżywia, czy sam robi zakupy lub czy jest aktywny fizycznie. Tymczasem to właśnie te sprawy decydują, czy po zakończeniu terapii wróci do samodzielnego życia. Wielu lekarzy wciąż nie informuje pacjentów, że do leczenia warto przygotować się ruchem i odpowiednim żywieniem, a chorzy nie wiedzą, że przysługuje im rehabilitacja onkologiczna i gdzie szukać pomocy po wyjściu ze szpitala.
Przedstawicielka Onkofundacji Alivia wskazała cztery potrzeby organizacji pacjenckich: standard prostej oceny sprawności seniora przed rozpoczęciem leczenia w każdym ośrodku onkologicznym, rzetelne dane o tym, ilu starszych pacjentów traci samodzielność w trakcie terapii, współpracę onkologii, geriatrii, rehabilitacji i pomocy społecznej, a także działania informacyjne i nawigacyjne dla pacjentów i ich bliskich.
Osobny wątek dotyczył żywienia. Niedożywienie, które przekłada się na gorszą tolerancję terapii, więcej powikłań i utratę samodzielności, dotyka, w zależności od rodzaju nowotworu, od około jednej trzeciej do ponad dwóch trzecich chorych. Szczególnie narażeni są pacjenci z nowotworami trzustki, żołądka, przełyku oraz głowy i szyi. Agnieszka Dolna podkreśliła, że sarkopenia, czyli utrata mięśni może dotyczyć również osób z nadwagą, a zagrożeniem są także mity dotyczące „zagłodzenia raka” i restrykcyjne diety „przeciwnowotworowe”. Wsparcie żywieniowe powinno zaczynać się od momentu diagnozy, a nie dopiero wtedy, gdy pacjent jest wyniszczony. Sygnałem alarmowym jest niezamierzona utrata masy ciała, jedzenie wyraźnie mniej niż zwykle przez ponad tydzień lub spadek siły. Alivia zaapelowała, by żywienie traktować jako część leczenia, a nie dodatek, oraz o regularną ocenę stanu odżywienia, łatwy dostęp do dietetyka klinicznego i lepszą dostępność specjalistycznych preparatów odżywczych, w tym dostęp do żywienia dojelitowego i pozajelitowego.
– Wyleczenie nowotworu to ogromny sukces, ale naszym celem powinno być to, żeby pacjent po leczeniu mógł nadal żyć po swojemu, we własnym domu i na własnych warunkach – podsumowała Agnieszka Dolna.
Kto zabrał głos w dyskusji?
Debatę poprowadziła Ewa Kurzyńska z portalu „Długo i Szczęśliwie”. Obok przedstawicielki Onkofundacji Alivia wystąpili: senator Beata Małecka-Libera, przewodnicząca senackiej Komisji Zdrowia; prof. dr n. med. Krzysztof Filipiak, rektor-dyrektor Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego; prof. dr n. med. Jacek Sobocki, kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej i Żywienia Klinicznego SPSK im. prof. W. Orłowskiego i wiceprezes Towarzystwa Chirurgów Polskich oraz dr Anna Zmarzły, kierownik Ośrodka Żywienia Klinicznego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu.
Jak pomagamy na co dzień?
Na naszej stronie i w webinarach, podcastach oraz artykułach pokazujemy, jak żywienie, ruch i wsparcie psychologiczne pomagają przygotować się do leczenia onkologicznego i przejść przez nie w lepszej formie. Osoby zarejestrowane w programie Moja Alivia mogą bezpłatnie skonsultować się z dietetykiem, psychoonkologiem i innymi specjalistami, a także skorzystać ze zniżek, m.in. na catering dietetyczny i karnety do klubów fitness.
