W sobotę, 24 października 2026 r., podczas kongresu European Society for Medical Oncology (ESMO) w Madrycie – najważniejszego wydarzenia onkologicznego w Europie – odbyła się sesja „Access, equity, and reducing inequalities” w ramach ścieżki Patient Advocacy (Seville Auditorium, NCC). Sesję poprowadziła Agata Polińska, współzałożycielka i wiceprezeska Onkofundacji Alivia oraz członkini ESMO Patient Advocates Working Group, która wygłosiła również własną prezentację pt. „Patient voices on access inequalities: The Polish and Spanish experience”.
Wydarzenie spotkało się z bardzo dużym zainteresowaniem międzynarodowego środowiska onkologicznego. Sala zgromadziła klinicystów, ekspertów polityki zdrowotnej oraz przedstawicieli organizacji pacjenckich z całego świata. Prezentacja Agaty Polińskiej wywołała żywą dyskusję, a uczestnicy z różnych krajów zadawali szczegółowe pytania dotyczące metodologii badania oraz wniosków płynących z monitoringu refundacyjnego.
„Najwyraźniej problem dostępu do leczenia jest dotkliwy dla pacjentów nie tylko w Polsce. Prezentacja została dobrze przyjęta, a zainteresowanie publiczności potwierdziło, jak ważne są twarde, porównywalne dane dotyczące dostępu do leczenia, również na poziomie międzynarodowym” – komentuje Agata Polińska.
Osobista historia, która stała się misją
Agata Polińska wystąpiła na kongresie w podwójnej roli: jako międzynarodowa ekspertka ds. praw pacjentów oraz jako osoba z ponad 19-letnim doświadczeniem leczenia onkologicznego. W wieku 28 lat usłyszała diagnozę zaawansowanego raka piersi, a ratującą życie terapię musiała sprowadzać w walizce z zagranicy za własne środki, ponieważ nie była ona wówczas refundowana w Polsce. Te przeżycia stały się fundamentem powołania Onkofundacji Alivia oraz opracowania narzędzi do walki z wykluczeniem terapeutycznym.
Subskrypcja, która zmienia życie
Twoja pomoc ma moc. Zostań Darczyńcą cyklicznym Onkofundacji Alivia i dodawaj odwagi co miesiąc: automatycznie i z sercem!
Oncoindex: dostęp do terapii w Polsce po raz pierwszy nieco lepszy niż w Hiszpanii
Głównym punktem prezentacji było przedstawienie najnowszych wyników z wskaźnika Alivia Oncoindex – autorskiego narzędzia, które analizuje poziom refundacji innowacyjnych leków onkologicznych rejestrowanych przez EMA i rekomendowanych przez ESMO.
Podczas wystąpienia przedstawiono m.in. zaskakujące zestawienie porównawcze dotyczące Polski i Hiszpanii. Z opublikowanych w październiku 2026 roku danych Oncoindexu wynika, że obecnie poziom dostępu do nowoczesnych terapii onkologicznych w Polsce jest nieznacznie lepszy niż w Hiszpanii.
Polska osiągnęła wskaźnik 53 na 100 punktów, podczas gdy wskaźnik dla Hiszpanii wynosi 51 punktów:
- Polska: Na 181 leków zalecanych przez europejskich ekspertów, w pełni refundowanych jest 58 terapii, 76 podlega ograniczeniom, a 47 pozostaje całkowicie niedostępnych.
- Hiszpania: W pełni refundowanych jest 43 ze 181 badanych terapii, 97 jest refundowanych z ograniczeniami, a 41 w ogóle nie znajduje się na listach refundacyjnych.
Przełamanie wieloletniej przewagi Hiszpanii nad Polską pokazało, jak dynamicznie zmieniają się systemy ochrony zdrowia w Europie i jak istotne jest ciągłe, niezależne monitorowanie tych zmian.
Wielopoziomowe różnice w dostępie do leczenia
W swoim wystąpieniu Agata Polińska zwróciła uwagę na fakt, że nierówności w onkologii nie sprowadzają się jedynie do porównań między państwami członkowskimi UE. Dane z Oncoindexu wyraźnie pokazują, że istnieją na kilku poziomach:
- Nierówności międzynarodowe: Pacjenci z tą samą diagnozą mają drastycznie różne szanse na optymalne leczenie w zależności od kraju zamieszkania.
- Nierówności w zależności od rozpoznań w jednym kraju: W ramach tego samego systemu opieki zdrowotnej pacjenci z różnymi typami nowotworów traktowani są odmiennie. Przykładowo w Polsce wskaźnik dla przewlekłej białaczki szpikowej wynosi aż 100 punktów, podczas gdy dla raka nerki zaledwie 38 punktów. Z kolei w Hiszpanii dostęp do leczenia raka pęcherza uzyskał 63 punkty, przy zaledwie 28 punktach dla raka wątroby.
- Nierówności regionalne i szpitalne: Szanse chorego zależą od statusu placówki, do której trafi. W Polsce kluczowy jest dostęp do tzw. programów lekowych, których nie realizują wszystkie ośrodki, natomiast w Hiszpanii decentralizacja i decyzje budżetowe 17 wspólnot autonomicznych powodują, że pacjenci z sąsiednich regionów mają odmienny dostęp do tej samej terapii.
Twarde dane kluczem do zmian
Sukces sesji na ESMO Congress 2026 w Madrycie potwierdził, że problem dostępu do terapii nie dotyczy tylko polskich pacjentów. Rzetelne, systematycznie gromadzone dane są najlepszym narzędziem rzeczniczym w walce o prawa pacjentów. Onkofundacja Alivia konsekwentnie dąży do likwidacji barier systemowych, aby o szansach na przeżycie chorych na nowotwory decydowała wyłącznie aktualna wiedza medyczna, a nie kod pocztowy, budżet szpitala czy ograniczenia administracyjne.
