Jak zapobiegać nowotworom – podstawy naukowe profilaktyki

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

Codzienne nawyki i zachowania składające się na nasz styl życia mogą istotnie wpływać na ryzyko zachorowania na nowotwór. Wśród poznanych dotychczas czynników wpływających na rozwój choroby nowotworowej wymienia się między innymi dietę, aktywność fizyczną czy stosowanie suplementów diety. Coraz więcej osób poszukuje informacji na temat naturalnego zapobiegania nowotworom. Niestety przytłaczająca ilość informacji dostępnej w źródłach elektronicznych powoduje, że trudno jest czasami odróżnić wiedzę potwierdzoną naukowo od informacji fałszywych.  Powoduje to powstawanie wielu mitów. W odpowiedzi na coraz częściej pojawiające się nieprawdziwe informacje na temat zmniejszania ryzyka zachorowania na raka, w artykule przedstawiamy znane obecnie, udokumentowane i potwierdzone naukowo czynniki wpływające na ryzyko rozwoju choroby nowotworowej. 

Badania projektu CUP

Opracowanie rzetelnych dowodów naukowych opisujących wpływ stylu życia na rozwój nowotworów odbywa się cyklicznie w ramach projektu CUP (z ang. The Continuous Update Project) prowadzonego przez Światowy Fundusz Badań nad Rakiem (z ang. WCRF). Projekt CUP to program badawczy analizujący badania naukowe z całego świata dotyczące wpływu diety i aktywności fizycznej na ryzyko zachorowania na nowotwór oraz przeżycie w grupie pacjentów onkologicznych. Zawarte w raporcie dane mają wysoką wartość merytoryczną i są stale aktualizowane co czyni je wiarygodnym źródłem wiedzy na temat prewencji nowotworów. 

Niewielkie zmiany wprowadzone do codziennego życia na stałe mogą wpływać na to czy zachorujesz w przyszłości,  dlatego warto znać czynniki o największym znaczeniu profilaktycznym. 

Produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce 

Znane obecnie mocne dowody naukowe sugerują, że produkty pełnoziarniste oraz pokarmy zawierające błonnik zmniejszają ryzyko raka jelita grubego. Zastąpienie wyrobów pszennych i oczyszczonych produktami z pełnego ziarna może być pierwszym krokiem w trosce o zdrowie. Wprowadzając dodatkowo porcję warzyw nie skrobiowych lub owoców, możemy wzbogacić dietę w wiele cennych substancji odżywczych, jednocześnie zmniejszając ryzyko zachorowania na raka jelita grubego. 

Warto pamiętać, że żywność może również zwiększać ryzyko zachorowania na nowotwór czego przykładem są produkty zawierające aflatoksyny (substancje produkowane przez grzyby pleśniowe z rodziny Aspergillus, które występują m.in. w niewłaściwie przechowywanych ziarnach zbóż, nasionach roślin strączkowych, orzechach, suszonych owocach). Wykazano, że żywność zanieczyszczona aflatoksynami zwiększa ryzyko nowotworu wątroby, dlatego należy pamiętać o prawidłowym przechowywaniu surowców i produktów spożywczych (zgodnie z zaleceniem na etykiecie) oraz sprawdzaniu daty przydatności do spożycia. 

Produkty spożywcze mogą również wpływać na ryzyko zachorowania na nowotwór żołądka – żywność konserwowana przez solenie (w tym konserwowane warzywa nie skrobiowe) zwiększa ryzyko rozwoju tego nowotworu. Należy wybierać konserwy o obniżonej zawartości soli lub wybierać produkty niesolone. 

Mięso, ryby i produkty mleczne

Wiemy dziś, na podstawie mocnych dowodów, że spożywanie czerwonego mięsa (wieprzowina, wołowina, baranina czy dziczyzna) zwiększa ryzyko wystąpienia raka jelita grubego, podobnie jak w przypadku mięsa przetworzonego (podroby, gotowe produkty mięsne).

W przypadku mięsa czerwonego za działanie rakotwórcze odpowiedzialna jest wysoka zawartość hemu, natomiast w przypadku mięsa przetworzonego liczne dodatki i substancje konserwujące. Należy ograniczyć spożywanie tej grupy produktów na korzyść chudego mięsa przygotowanego samodzielnie poprzez gotowanie, pieczenie czy duszenie bez obsmażania. 

Z kolei w żywieniowej profilaktyce raka jelita grubego, oprócz pełnoziarnistych produktów zbożowych oraz warzyw i owoców wskazuje się również produkty mleczne, które podobnie zmniejszają ryzyko zachorowania na ten nowotwór. 

Napoje

Nawadnianie organizmu jest jedną z podstaw zdrowego stylu życia i jak się okazuje może mieć wpływ na ryzyko wystąpienia nowotworów. Wykazano, że kawa zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwór wątroby i endometrium. Umiarkowane spożycie kawy odpowiedniej jakości może więc mieć wpływ na zapobieganie nowotworom.

Warto jednak znać też drugą stronę medalu. Dostępne są mocne dowody wskazujące na to, że zanieczyszczenia występujące w wodzie mogą zwiększać ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów. Arsen w wodzie pitnej zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc, pęcherza moczowego oraz skóry. Jako tereny zagrożone dużym narażeniem na arsen w wodzie pitnej określono Bangladesz, Chiny i Bengal Zachodni (Indie). 

Innym czynnikiem zwiększającym ryzyko rozwoju nowotworu związane z napojami to spożywanie płynów o bardzo wysokiej temperaturze, w szczególności napoju Yerba Mate, pijanego na gorąco w tradycyjnym stylu Ameryki Południowej. Ten sposób spożywania płynu zwiększa ryzyko raka płaskonabłonkowego przełyku (wysoka temperatura napoju uszkadza komórki nabłonka).

Alkohol 

Dowody naukowe pozwalają stwierdzić, że spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwory jamy ustnej, gardła i krtani, przełyku (rak płaskonabłonkowy), raka piersi (przed i po menopauzie). Ponadto stwierdzono, że dwie lub więcej porcji alkoholu dziennie (30 gramów lub więcej) zwiększa ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, natomiast trzy lub więcej porcji alkoholu dziennie (45 gramów lub więcej) zwiększa ryzyko nowotworów żołądka oraz wątroby

Nie istnieje bezpieczna dawka alkoholu, a dodatkowo należy pamiętać, że alkohol potęguje niekorzystne skutki związane z paleniem papierosów, dlatego zaleca się, aby ograniczyć jego spożywanie.

Masa ciała 

Utrzymanie prawidłowej masy ciała jest wyzwaniem, szczególnie w czasie pracy zdalnej i ograniczeń związanych z pandemią. Niestety okazuje się, że zarówno aktualna masa ciała jak i historia jej zmian w przeszłości mogą wpływać na indywidualne ryzyko nowotworowe. Istnieją mocne dowody na to, że nadwaga lub otyłość w okresie dorosłości zwiększają ryzyko nowotworów jamy ustnej, gardła i krtani, przełyku (gruczolakorak), żołądka (kardia), trzustki, pęcherzyka żółciowego, wątroby, jelita grubego, piersi (po menopauzie), jajnika, endometrium, prostaty (zaawansowany) oraz nerek.

Dodatkowo wykazano, że przyrost masy ciała w wieku dorosłym zwiększa ryzyko po menopauzalnego raka piersi, dlatego warto dbać o prawidłową masę ciała przez całe życie. 





Autor: Elwira Gliwska





Źródło:

World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. Diet, Nutrition, Physical Activity and Cancer: A Global Perspective. Continuous Update Project Expert Report 2018. Dostępny na https://www.wcrf.org/diet-and-cancer/

 

Nie moglibyśmy działać bez wsparcia naszych Darczyńców. Pomóż nam działać dalej!

monster-aim-1.png

Zostań Podopiecznym!

Onkozbiórka

Zostań Podopiecznym Fundacji Alivia! Pacjenci onkologiczni często zmagają się nie tylko z chorobą, ale także z poważnymi problemami finansowymi.

Zostań Podopiecznym!

jak uzyskać zniżkę na przejazd?

WAŻNE:

Zniżka dostępna jest dla pacjentów korzystających z aplikacji iTaxi i płacących za przejazd w aplikacji (podpięta karta płatnicza)

  1. Pobierz i zainstaluj  aplikację iTaxi na swoim telefonie
  2. Kod zniżkowy dla użytkowników serwisu Alivia to FUNDACJAALIVIA 
  3. Każdy użytkownik może z kodu skorzystać dowolną ilość razy
  4. Użytkownik korzystający z kodu otrzymuje rabat w wysokości 10% kwoty rachunku (max 10 PLN na jeden przejazd) 

 

Fundacja Onkologiczna Alivia powstała w kwietniu 2010 roku. Założycielem jest Bartosz Poliński – starszy brat Agaty, u której 3 lata wcześniej, w wieku 28 lat, został zdiagnozowany zaawansowany rak. Rodzeństwo namówiło do współpracy innych.

W momencie diagnozy rokowania Agaty były niepomyślne. Rodzeństwo zmobilizowało się do poszukiwania najbardziej optymalnych metod leczenia. Nie było to łatwe – po drodze musieli zmierzyć się z niewydolnym systemem opieki onkologicznej, trudnościami formalnymi i problemami finansowymi. Szczęśliwie, udało się im pokonać te przeszkody. Agacie udało się również odzyskać zdrowie i odmienić fatalne rokowania. Doświadczenia te, stały się inspiracją do powołania organizacji, która pomaga pacjentom onkologicznym w trudnym procesie leczenia.

Fundacja naświetla problem występowania chorób nowotworowych u osób młodych. Propaguje także proaktywną postawę wobec choroby nowotworowej i przejęcie inicjatywy w jej leczeniu: zdobywanie przez chorych i bliskich jak największej ilości danych na temat danego przypadku, podejmowania decyzji dotyczących leczenia wspólnie z lekarzem. Podpowiada również sposoby ułatwiające szybkie dotarcie do kosztownych badań w ramach NFZ (kolejkoskop.pl), informacji o nowotworach złośliwych i ich leczeniu, jak również publikuje w języku polskim nowości onkologiczne ze świata na swojej stronie, jak i na profilu Alivii na Facebook’u.

W krytycznych sytuacjach fundacja pomaga organizować środki finansowe na świadczenia medyczne dla chorych, które nie są finansowane z NFZ. Zbiórkę funduszy umożliwia Program Skarbonka, które Alivia prowadzi dla potrzebujących.