W czasopiśmie Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej Journal of Clinical Oncology opublikowano aktualne wyniki badania CheckMate 067 nad zastosowaniem immunoterapii w leczeniu zaawansowanego czerniaka. Badanie skuteczności terapii i obserwacja pacjentów trwa już ponad 6 lat. Odsetek pacjentów otrzymujących immunoterapię żyjących co najmniej 6.5 lat wyniósł niemal 50%, a 77% z nich nie musiało być jak dotąd poddawanych kolejnym terapiom przeciwnowotworowym. Wyniki te ukazują jak duży postęp dokonał się w leczeniu pacjentów z zaawansowanym czerniakiem, gdyż jeszcze dekadę temu mediana czasu całkowitego przeżycia tej grupy chorych wynosiła 8 miesięcy.
Immunoterapia jest standardem leczenia zaawansowanego czerniaka skóry. Obecnie dostępnymi opcjami immunoterapii są monoterapia niwolumabem lub pembrolizumabem oraz niwolumab w połączeniu z ipilimumabem. W przypadku pacjentów z mutacją BRAF V600 możliwe jest również leczenie celowane. Porównanie skuteczność immunoterapii i terapii celowanej pozostaje przedmiotem badań. Zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (EMSO) w przypadku pacjentów, u których progresja choroby nie postępuje szybko, immunoterapia może być traktowana jako pierwsza linia leczenia zaawansowanego czerniaka, z zachowaniem terapii celowanej jako kolejnej linii.
Jakie były wyniki badania CheckMate 067?
Do badania zostało włączonych 945 pacjentów z zaawansowanym (stadium III-IV), nieoperacyjnym czerniakiem, którzy nie byli jeszcze poddawani terapii systemowej. 314 z nich zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej niwolumab + ipilimumab, 316 pacjentów otrzymywało niwolumab a 315 – ipilimumab.
Mediana całkowitego czasu przeżycia u pacjentów leczonych niwolumabem w połączeniu z ipilimumabem wyniosła 72.1 miesięcy. Stanowi to ponad 3-krotnie lepszy efekt niż w przypadku ipilimumabu – 19.9 miesięcy – i niemal 2-krotnie lepszy niż dla monoterapii niwolumabem – 36.9 miesięcy. Ze względu na długi czas trwania badania i wzrost ryzyka śmierci z innych przyczyn niż czerniak, wyznaczono również medianę czasu całkowitego przeżycia uwzględniającą jedynie zgony spowodowane chorobą nowotworową. W tym przypadku mediana nie została jeszcze osiągnięta w grupie leczonej niwolumabem i ipilimumabem, a w grupach poddawanych monoterapii wyniosła 58.7 miesięcy dla niwolumabu i 21.9 miesięcy dla ipilimumabu.
Mniejszą skuteczność leczenia obserwowano u pacjentów, u których nastąpiły przerzuty do wątroby. Odsetek pacjentów z przerzutami, którzy przeżyli co najmniej 78 miesięcy wyniósł w poszczególnych grupach 38% (niwolumab+ipilimumab), 31% (niwolumab) i 22% (ipilimumab),. W przypadku pacjentów, u których nowotwór nie zajął wątroby odsetek ten wyniósł odpowiednio 54%, 47% i 23%. Odsetek pacjentów z mutacją w genie BRAF żyjących po 6.5 latach wyniósł natomiast odpowiednio w badanych grupach 57%, 43% i 25%, a w przypadku pacjentów, u których nie stwierdzono obecności mutacji – 46%, 42% i 22%.
Jak działają leki niwolumab i ipilimumab?
Niwolumab jest przeciwciałem monoklonalnym, które wiąże się z receptorem programowanej śmierci komórki 1 (PD-1) znajdującym się na komórkach układu odpornościowego. Zablokowanie PD-1 przez niwolumab uniemożliwia łączenie się z nim białek PD-L1 i PD-L2. Białkowe ligandy PD-L1 i PD-L2 znajdują się m.in. na powierzchni komórek nowotworowych. Skutkiem połączenia się PD-L1 lub PD-L2 z PD-1 jest hamowanie odpowiedzi immunologicznej wobec rozwijającego się nowotworu. Uniemożliwienie takiego połączenia prowadzi do wzmocnienia przeciwnowotworowej odpowiedzi układu odpornościowego.
Dołącz do nas!
Tu znajdziesz przygotowane specjalnie dla Ciebie darmowe wsparcie w zmaganiach z rakiem!
Działanie ipilimumabu również polega na wzmocnieniu przeciwnowotworowej odpowiedzi układu odpornościowego. Efekt ten uzyskiwany jest jednak w innym mechanizmie – poprzez hamowanie punktu kontrolnego CTLA-4. Dzięki temu limfocyty T otrzymują sygnały do zwalczania komórek nowotworowych. Połączenie niwolumabu z ipilimumabem jest często stosowane w leczeniu innych nowotworów.
Czy immunoterapia czerniaka jest dostępna dla polskich pacjentów?
Zarówno immunoterapia niwolumabem w połączeniu z ipilimumabem jak i monoterapia niwolumabem są refundowane w ramach programu lekowego „leczenie czerniaka skóry lub błon śluzowych”. Na stronie onkomapa.pl znajdziesz listę ośrodków zapewniających leczenie w ramach tego programu lekowego.
Autorka: Natalia Tarłowska
Źródła:
