Żywienie w trakcie chemio- i/lub radioterapii

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

Jak powszechnie wiadomo, chemioterapia jest jedną z najczęściej wykorzystywanych metod leczenia nowotworów. Ma na celu niszczenie komórek rakowych poprzez dożylne podanie chemioterapeutyku. Wśród równie efektywnych metod walki z chorobą znajduje się radioterapia – metoda ta wykorzystuje promienie rentgenowskie o wysokiej zawartości energii lub innego rodzaju promieniowania, które uszkadza komórki rakowe oraz zapobiega ich dalszemu namnażaniu. Obie metody są niezwykle skuteczne, jednak mogą wywoływać szereg niekorzystnych zmian w organizmie. Rozpoczęcie chemio- i/lub radioterapii wymaga odpowiedniego przygotowania psychicznego, fizycznego jak i żywieniowego. Jak wykazały badania, dobrze odżywiony organizm staje się silniejszym przeciwnikiem do walki z chorobą.

W okresie intensywnego leczenia chemioterapią lub radioterapią obowiązują pacjenta specjalne zalecenia żywieniowe. Odpowiednio zbilansowana, pełnowartościowa  dieta pozwoli wzmocnić organizm oraz skrócić czas pobytu chorego w szpitalu. Bardzo często jednak podczas leczenia wyżej opisanymi metodami pacjenci jednocześnie zmagają się np. z utratą apetytu, zaburzeniem smaku, miewają nudności i wymioty oraz uczucie szybkiego nasycenia po posiłku. Dieta powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz indywidualnej tolerancji niektórych potraw. W celu wyeliminowania lub zmniejszenia nasilenia występowania takich objawów chory powinien:

  • spożywać posiłki łatwostrawne (gotowane w wodzie, na parze lub pieczone w folii) oraz zwiększyć ilość pełnowartościowego białka w każdym posiłku, dobrymi jego źródłami są: chude ryby, chude mięso, jaja, mleko oraz przetwory mleczne,
  • spożywać (w miarę możliwości) 4-5 posiłków dziennie, niewielkich objętościowo,
  • spożywać warzywa i owoce (ok. 500g/dobę) w taki sposób, aby nie powodowały dolegliwości ze strony przewodu  pokarmowego, najbardziej korzystnie jest spożywać je świeże, jeżeli jednak, organizm nie toleruje takiej formy, można je gotować lub przygotowywać z nich przeciery, zupy czy musy,
  • unikać mleka, gdyż może dojść do zaburzenia trawienia oraz wchłaniania laktozy (głównie podczas naświetlań), zaleca się zastąpić je fermentowanymi napojami mlecznymi np. jogurtami (jeżeli pacjent w trakcie leczenia nie toleruje mleka ani produktów mlecznych należy całkowicie wyłączyć je z diety na czas leczenia), takie produkty można zastąpić sojowymi lub bezlaktozowymi, również w czasie znacznego obniżenia odporności należy skonsultować z lekarzem spożycie produktów mlecznych,
  • około dwie godziny przed jak i po przyjęciu cytostatyku lub frakcji naświetlań nie spożywać żadnych pokarmów, w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia nudności oraz wymiotów,
  • podczas chemioterapii zaleca się zrezygnować ze spożywania ulubionych potraw lub jeść je między poszczególnymi cyklami aby nie wytworzyć stałej niechęci do nich,
  • w przypadku wystąpienia niechęci do spożywania ryb oraz mięsa należy je rozdrobnić i przyrządzać na ich bazie sosy lub dodawać do sałatek,
  • wyeliminować produkty tłuste oraz ograniczyć nadmierne dodawanie tłuszczów do posiłków,
  • zwiększać kaloryczność spożywanych pokarmów bez dodatkowego obciążenia przewodu pokarmowego, poprzez dodatek do dań i deserów: masła, makaronów, kasz, mielonych orzechów, suszonych owoców czy mleka w proszku,
  • wypijać ok. 2l płynów na dobę (woda niegazowana, soki owocowe, warzywne, słaba herbata, kompoty owocowe).

W chwili obecnej na rynku dostępny jest szeroki asortyment środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego przeznaczonych dla pacjentów onkologicznych. Preparaty te charakteryzują się skoncentrowaną dawką energii oraz białka. Mogą stanowić doskonałe uzupełnienie codziennej diety. Zaletą większości tych specyfików jest ich płynna forma i różnorodny smak. Dzięki łatwości spożycia i szerokiej gamie smaków, każdy chory powinien odnaleźć coś dla siebie.

Ważne jest, aby podczas leczenia systemowego planować codzienny jadłospis zgodnie z realnymi możliwościami pacjenta. Nie stawiać przed chorym zbyt wysokich wymagań żywieniowych, gdyż zbyt duża presja może zniechęcić go do jedzenia i spowodować odwrotny efekt terapeutyczny niż zamierzony. Wszystkie wyżej wymienione wskazówki skierowane są do ogółu pacjentów, nie uwzględniają indywidualnych preferencji żywieniowych oraz profesjonalnych zaleceń dietetycznych i lekarskich skierowanych do konkretnego pacjenta z daną jednostką chorobową.

Autorem artykułu jest mgr Małgorzata Solecka – dietetyk kliniczny,
specjalista ds. żywienia i edukacji pacjentów onkologicznych
Artykuł objęty jest prawem autorskim.
Wszystkimi prawami do tekstu oraz jego fragmentów dysponuje Autorka.
Prosimy o nie powielanie tekstu ani jego fragmentów bez Jej zgody.

Piśmiennictwo:
  1. Jarosz M., Sajór I.: Żywienie chorych z nowotworami, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012
  2. Jarosz M.: Praktyczny podręcznik dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010
  3. Unger C., Weis J.: Onkologia. Niekonwencjonalne i wspomagając sposoby terapii- strategie terapeutyczne, MedPharm Polska, Wrocław 2008

Nie moglibyśmy działać bez wsparcia naszych Darczyńców. Pomóż nam działać dalej!

monster-aim-1.png

Zostań Podopiecznym!

Zostań Podopiecznym Fundacji Alivia! Pacjenci onkologiczni często zmagają się nie tylko z chorobą, ale także z poważnymi problemami finansowymi.

 

Fundacja Onkologiczna Alivia powstała w kwietniu 2010 roku. Założycielem jest Bartosz Poliński – starszy brat Agaty, u której 3 lata wcześniej, w wieku 28 lat, został zdiagnozowany zaawansowany rak. Rodzeństwo namówiło do współpracy innych.

W momencie diagnozy rokowania Agaty były niepomyślne. Rodzeństwo zmobilizowało się do poszukiwania najbardziej optymalnych metod leczenia. Nie było to łatwe – po drodze musieli zmierzyć się z niewydolnym systemem opieki onkologicznej, trudnościami formalnymi i problemami finansowymi. Szczęśliwie, udało się im pokonać te przeszkody. Agacie udało się również odzyskać zdrowie i odmienić fatalne rokowania. Doświadczenia te, stały się inspiracją do powołania organizacji, która pomaga pacjentom onkologicznym w trudnym procesie leczenia.

Fundacja naświetla problem występowania chorób nowotworowych u osób młodych. Propaguje także proaktywną postawę wobec choroby nowotworowej i przejęcie inicjatywy w jej leczeniu: zdobywanie przez chorych i bliskich jak największej ilości danych na temat danego przypadku, podejmowania decyzji dotyczących leczenia wspólnie z lekarzem. Podpowiada również sposoby ułatwiające szybkie dotarcie do kosztownych badań w ramach NFZ (kolejkoskop.pl), informacji o nowotworach złośliwych i ich leczeniu, jak również publikuje w języku polskim nowości onkologiczne ze świata na swojej stronie, jak i na profilu Alivii na Facebook’u.

W krytycznych sytuacjach fundacja pomaga organizować środki finansowe na świadczenia medyczne dla chorych, które nie są finansowane z NFZ. Zbiórkę funduszy umożliwia Program Skarbonka, które Alivia prowadzi dla potrzebujących.