Co warto wiedzieć o nowotworach krwi?

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

O raku w postaci guzów występujących w narządach ciała, czy też o przerzutach słyszymy często. Ale nowotwór może też zaatakować tkankę płynną jaką jest krew. Jakie są rodzaje nowotworów krwi i co wpływa na ich powstawanie? 

Czym jest krew?

Krew to złożony płyn ustrojowy, który pełni w organizmie wiele ważnych funkcji. Dostarcza tlen i składniki odżywcze do całego organizmu oraz pomaga w utrzymaniu prawidłowej odporności. Krew dostarcza również produkty przemiany materii do nerek i wątroby oraz pomaga regulować temperaturę ciała. Krzepnięcie krwi chroni przed możliwością jej utraty w wyniku krwawienia.

Czym jest nowotwór krwi?

Nowotwory krwi wpływają na produkcję i funkcję jej zdrowych komórek. Większość z tych nowotworów zaczyna się w szpiku kostnym, gdzie wytwarzana jest krew. Komórki macierzyste w szpiku kostnym dojrzewają i rozwijają się w trzy rodzaje komórek krwi: czerwone krwinki, białe krwinki lub płytki krwi. W większości nowotworów krwi normalny proces rozwoju prawidłowych komórek krwi jest przerywany przez niekontrolowany wzrost nieprawidłowego rodzaju komórek. Rak krwi jest spowodowany zmianami (mutacjami) w DNA komórek krwi. To powoduje, że komórki krwi zaczynają zachowywać się nienormalnie. W prawie wszystkich przypadkach zmiany te są powiązane z czynnikami, których nie możemy kontrolować. Mutacje pojawiają się w ciągu życia człowieka, więc nie są to wady genetyczne, które można przekazać potomstwu. Te nieprawidłowe komórki krwi lub komórki rakowe uniemożliwiają wykonywanie wielu jej funkcji, takich jak zwalczanie infekcji lub zapobieganie poważnym krwawieniom. Zarówno infekcje, jak krwawienia mogą stanowić pierwsze objawy nowotworowych chorób hematologicznych.

Wśród nowotworów krwi wyróżniamy: 

Chłoniaki

Istnieją dwie główne grupy chłoniaków. Nazywane są chłoniakiem Hodgkina (HL) i chłoniakami nieziarniczymi (NHL).

Chłoniak Hodgkina został nazwany na cześć lekarza, który pierwszy go rozpoznał. Kiedyś schorzenie to nazywano chorobą Hodgkina.

Chłoniak Hodgkina ma szczególny obraz pod mikroskopem i zawiera komórki zwane komórkami Reed-Sternberga. NHL wygląda inaczej pod mikroskopem i nie zawiera komórek Reeda-Sternberga.

Ważne jest, aby lekarze potrafili odróżnić chłoniaka Hodgkina od NHL. Są to dwie różne choroby, a ich leczenie nie jest takie samo.

Chłoniaków nieziarniczych (NHL) istnieje ponad 60 różnych rodzajów. Mogą zachowywać się na bardzo różne sposoby. Lekarz informuje pacjenta o tym, jaki to podtyp i jakie leczenie będzie zastosowane lub czy musi być stosowane od razu czy początkowo będzie to jedynie obserwacja.

Ostra białaczka szpikowa (AML) i ostra białaczka limfoblastyczna (ALL)

Słowo ostra oznacza, że białaczka może rozwijać się dość szybko. W jej przebiegu komórki białaczkowe są bardzo młode, gdyż szybkość rozwoju tej choroby nie pozwala im na dojrzewania. Dodatkowo ich morfologia oraz funkcjonalność jest całkowicie zaburzona co wpływa na dramatyczny przebieg nieleczonej choroby

Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL)

Przewlekła białaczka limfocytowa (PBL) to nowotwór, który atakuje krew i szpik kostny. PBL wpływa na białe krwinki zwane limfocytami. Ma tendencję do bardzo powolnego rozwoju. Często w początkowej fazie nie wymaga leczenia, a jedynie obserwacji

Przewlekła białaczka szpikowa (CML)

Przewlekła białaczka rozwija się bardzo powoli. Można mieć przewlekłą białaczkę przez miesiące lub lata bez wielu objawów. Może być stabilna przez miesiące lub lata, zanim sytuacja się pogorszy i wystąpią objawy. Dlatego w wielu przypadkach, rozpoznanie jest stawiane, gdy jest już mocno zaawansowana.

Szpiczak mnogi 

Szpiczak to rodzaj nowotworu krwi, który rozwija się z komórek szpiku kostnego zwanych komórkami plazmatycznymi. Komórki plazmatyczne są częścią układu odpornościowego. Prawidłowe komórki plazmatyczne wytwarzają białka zwane przeciwciałami, w reakcji na atakujące organizm bakterie i wirusy chroniąc nas przed infekcjami. Istnieje 5 głównych typów przeciwciał (immunoglobulin) – A, G, M, D i E. Komórki szpiczaka wytwarzają nieprawidłową postać jednego z typów przeciwciał – białek monoklonalnych. Nie są w stanie normalnie pracować, więc nie mogą pomóc w walce z infekcjami.

Inne nowotwory hematologiczne

Do pozostałych nowotworów hematologicznych należą: czerwienica prawdziwa (PV), nadpłytkowość samoistna (ET), mielofibroza, przewlekła białaczka mielomonocytowa (CMML),zespoły mielodysplastyczne (MDS).

Czynniki ryzyka

Dokładna przyczyna raka krwi, bo często tak właśnie potocznie nazywa się nowotwory krwi jest nieznana, ale istnieją pewne czynniki ryzyka, które zwiększają ryzyko. Obejmują one:

Wywiad rodzinny: Osoby, które mają krewnych z rakiem krwi, mogą również być bardziej narażone na diagnozę.

Czynniki genetyczne: Niektóre zaburzenia genetyczne, takie jak zespół Downa, wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na nowotwory krwi.

Ekspozycja na czynniki chemiczne: Narażenie na chemikalia, w tym benzen w benzynie, może również zwiększać ryzyko.

Palenie: Szkodliwe dla ogólnego stanu zdrowia, ale może również zwiększać ryzyko rozwoju niektórych rodzajów nowotworów krwi.

Wcześniejsza historia leczenia raka: Niektóre rodzaje chemioterapii i radioterapii mogą zwiększać przyszłe ryzyko zachorowania.

Infekcje: Osoby z pewnymi wirusami, w tym wirusem Epsteina-Barra (EBV) i ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV).





Autor: lek. med. Paweł Steckiewicz





Artykuł powstał w ramach kampanii edukacyjnej „Szpiczak i inne choroby hematoonkologiczne” dzięki wsparciu firmy Janssen. 

Nie moglibyśmy działać bez wsparcia naszych Darczyńców. Pomóż nam działać dalej!

monster-aim-1.png

Zostań Podopiecznym!

Zostań Podopiecznym Fundacji Alivia! Pacjenci onkologiczni często zmagają się nie tylko z chorobą, ale także z poważnymi problemami finansowymi.

 

Fundacja Onkologiczna Alivia powstała w kwietniu 2010 roku. Założycielem jest Bartosz Poliński – starszy brat Agaty, u której 3 lata wcześniej, w wieku 28 lat, został zdiagnozowany zaawansowany rak. Rodzeństwo namówiło do współpracy innych.

W momencie diagnozy rokowania Agaty były niepomyślne. Rodzeństwo zmobilizowało się do poszukiwania najbardziej optymalnych metod leczenia. Nie było to łatwe – po drodze musieli zmierzyć się z niewydolnym systemem opieki onkologicznej, trudnościami formalnymi i problemami finansowymi. Szczęśliwie, udało się im pokonać te przeszkody. Agacie udało się również odzyskać zdrowie i odmienić fatalne rokowania. Doświadczenia te, stały się inspiracją do powołania organizacji, która pomaga pacjentom onkologicznym w trudnym procesie leczenia.

Fundacja naświetla problem występowania chorób nowotworowych u osób młodych. Propaguje także proaktywną postawę wobec choroby nowotworowej i przejęcie inicjatywy w jej leczeniu: zdobywanie przez chorych i bliskich jak największej ilości danych na temat danego przypadku, podejmowania decyzji dotyczących leczenia wspólnie z lekarzem. Podpowiada również sposoby ułatwiające szybkie dotarcie do kosztownych badań w ramach NFZ (kolejkoskop.pl), informacji o nowotworach złośliwych i ich leczeniu, jak również publikuje w języku polskim nowości onkologiczne ze świata na swojej stronie, jak i na profilu Alivii na Facebook’u.

W krytycznych sytuacjach fundacja pomaga organizować środki finansowe na świadczenia medyczne dla chorych, które nie są finansowane z NFZ. Zbiórkę funduszy umożliwia Program Skarbonka, które Alivia prowadzi dla potrzebujących.