Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej oraz Polskie Towarzystwo Onkologiczne opublikowało w styczniu 2026 r. stanowisko w sprawie badania „onkopierwiastków”. Głos tych organizacji jest jednoznaczny: brakuje wiarygodnych danych naukowych, które potwierdzałyby zasadność wykonywania takich badań w celu wczesnego diagnozowania choroby nowotworowej lub monitorowania jej.
Brak dowodów naukowych
Jak czytamy w oświadczeniu PTOK i PTO: „Dostępne publikacje dotyczące oznaczania wybranych pierwiastków lub ich zaburzeń w kontekście chorób nowotworowych mają charakter pojedynczych doniesień obserwacyjnych, często opartych na małych grupach chorych, bez odpowiednich grup kontrolnych i bez potwierdzenia w badaniach prospektywnych”. Ponadto interpretację wyników badania tzw. onkopierwiastków uniemożliwia brak standardów w metodach badawczych oraz brak jednoznacznych norm referencyjnych w odniesieniu do wyników, czyli przedziału wartości uznawanych za prawidłowe.
Zarządy obu towarzystw podkreślają również, że zarówno wyniki fałszywie dodatnie, jak i fałszywie ujemne, mogą mieć niepotrzebne i szkodliwe konsekwencje oraz prowadzić do podejmowania błędnych decyzji terapeutycznych.
Oba Towarzystwa zalecają ostrożność w wyborze badań diagnostycznych oraz konsultacje z lekarzem prowadzącym co do wykonania dodatkowych badań. Ważne również, by interpretacja wyników odbywała się w kontekście całego obrazu klinicznego i historii medycznej pacjentów.
Dołącz do nas!
Tu znajdziesz przygotowane specjalnie dla Ciebie darmowe wsparcie w zmaganiach z rakiem!
Jakie są wiarygodne metody diagnozowania nowotworu?
Wśród sprawdzonych i skutecznych metod diagnozowania nowotworu są:
- mammografia – w ramach programu badań przesiewowych raka piersi jest wykonywana bezpłatnie co dwa lata dla kobiet w wieku 45-74 lata. Na mammografię zapiszesz się przez Internetowe Konto Pacjenta lub przez centralną e-rejestrację;
- cytologia i test HPV – w ramach programu badań przesiewowych bezpłatną cytologię mogą wykonać kobiety w wieku 25-64 lata raz na 3 lata, a test HPV co 5 lat. Na te badania umówisz się przez Internetowe Konto Pacjenta lub przez centralną e-rejestrację;
- kolonoskopia – w ramach programu badań przesiewowych bezpłatną kolonoskopię mogą wykonać osoby w wieku 50-69 lat raz na 10 lat lub od 40. roku życia, gdy krewny pierwszego stopnia miał zdiagnozowany nowotwór jelita grubego;
- niskodawkowa tomografia komputerowa dla osób narażonych na ryzyko zachorowania na raka płuc – w ramach programu w badaniu mogą wziąć udział osoby od 50. roku życia: aktywni palacze, osoby, które rzuciły palenie, ale mają historię palenia wynoszącą co najmniej 20 paczkolat, osoby narażone na działanie szkodliwych substancji ze względu na wykonywany zawód, osoby z obciążeniem genetycznym raka płuca, osoby z chorobami płuc, osoby chorujące na nowotwór zależny od dymu tytoniowego;
- inne badania wykonywane w ramach programów profilaktycznych, np. „Moje Zdrowie”. Na podstawie ankiety i zgłoszonych w niej objawów lekarz może skierować Cię na dalszą diagnostykę.
Osoby, których krewni chorowali w młodym wieku na nowotwór (np. rak piersi, jajnika, prostaty), powinny skorzystać z konsultacji w poradni genetycznej. Jeśli lekarz to zaleci, takie osoby mogą uzyskać skierowanie na badania genetyczne.
Warto również pamiętać o regularnym wykonywaniu samobadania piersi i jąder.
Badanie onkopierwiastków: podsumowanie
Badanie onkopierwiastków nie jest wiarygodną metodą wczesnego diagnozowania nowotworu ani monitorowania choroby nowotworowej. Takie jest stanowisko PTOK i PTO opublikowane w oświadczeniu pod koniec stycznia. Diagnostyka powinna opierać się na sprawdzonych, udowodnionych naukowo metodach, takich jak mammografia lub kolonoskopia.
Źródła [dostęp na 25.02.2026 r.]:
