Glejak – czynniki ryzyka zachorowania i objawy

Na glejaka można zachorować w każdym wieku, jednakże najczęściej rozpoznaje się go w 5. i 6. dekadzie życia. Na ten moment czynniki ryzyka zachorowania są słabo poznane. Z tego artykułu dowiesz się, jakie są czynniki ryzyka zachorowania i objawy glejaka.

Posłuchaj artykułu:

Najważniejsze czynniki ryzyka:

• Wiek: Glejaki są częściej rozpoznawane u osób starszych, chociaż mogą występować w każdym wieku.
• Płeć: Mężczyźni są nieco bardziej narażeni na rozwój glejaków niż kobiety.
• Historia rodzinna: Osoby z historią rodzinną nowotworów mózgu mogą być bardziej narażone.
• Ekspozycja na promieniowanie: Osoby, które były narażone na promieniowanie jonizujące, na przykład w wyniku leczenia innych nowotworów, mogą mieć zwiększone ryzyko rozwoju glejaków.
• Zaburzenia genetyczne: Niektóre rzadkie zaburzenia genetyczne, takie jak neurofibromatoza typu 1 (NF1) i zespół Li-Fraumeni, mogą zwiększać ryzyko rozwoju glejaków.
• Czynniki środowiskowe: Chociaż badania nad wpływem czynników środowiskowych na rozwój glejaków są wciąż w toku, niektóre badania sugerują, że ekspozycja na pewne substancje chemiczne może być związana z wyższym ryzykiem.

Duża część zachorowań na glejaka dotyczy osób w wieku 20-55 lat, a więc pacjentów w najlepszym momencie ich życia osobistego i zawodowego.

Objawy glejaka

Symptomy choroby, proces leczenia i rekonwalescencji mogą znacząco wpłynąć na ich jakość życia, funkcjonowanie rodzinne, społeczne i psychiczne.

Objawy glejaka mogą się różnić w zależności od lokalizacji guza w mózgu, jego wielkości oraz tempa wzrostu.

Oto niektóre z najczęstszych objawów, które mogą wskazywać na rozwój glejaka:

1. Bóle głowy: Częste i nasilające się bóle głowy, które mogą być bardziej intensywne rano lub po przebudzeniu.
2. Nudności i wymioty: Często związane z bólem głowy i może je powodować zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe.
3. Problemy z widzeniem: Mogą obejmować podwójne widzenie, niewyraźne widzenie, ograniczanie pola widzenia lub nagłe zmiany w ostrości wzroku.
4. Zaburzenia neurologiczne: Mogą obejmować osłabienie lub drętwienie kończyn, trudności w mówieniu, problemy z równowagą i koordynacją, a także zmiany w zdolnościach poznawczych, takie jak problemy z pamięcią i koncentracją.
5. Napady padaczkowe: Nagłe, niekontrolowane ruchy całego ciała lub ograniczone do jego części, czasami z utratą przytomności.
6. Zmiany osobowości i nastroju: Mogą obejmować depresję, apatię, zmiany w zachowaniu, drażliwość lub inne nietypowe zmiany emocjonalne.
7. Problemy z mową: Trudności w mówieniu, rozumieniu mowy, czytaniu lub pisaniu.
8. Zmęczenie: Ogólne uczucie zmęczenia, które może być związane z obciążeniem organizmu przez rozwijający się nowotwór.

Glejaki rozlane o niskim stopniu złośliwości mogą rozwijać się powoli. Początkowo nie dają objawów lub objawy te są subtelne.

Najczęstszym, początkowym objawem są napady padaczkowe (obecne u około 70% pacjentów). Choroba może postępować przez wiele lat, zanim dojdzie do znacznego pogorszenia funkcji neurologicznych.

Glejaki o wysokim stopniu złośliwości (np. glejak wielopostaciowy) rosną szybko. Symptomy często występują nagle i wiążą się z obecnością guza i obrzęku.

Mimo ogromnego postępu w diagnostyce i leczeniu glejaki pozostają chorobami trudnymi do całkowitego wyleczenia. Glejaki wymagają zindywidualizowanego podejścia i zaangażowania wielospecjalistycznych zespołów lekarskich.

Czy glejak może zmienić osobowość?

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z psychoonkolożką i psychoterapeutką Adrianną Sobol.

Kampania „Diagnoza: glejak. Poznaj. Zrozum. Działaj”

Jeśli Ty lub bliska Ci osoba choruje na nowotwór, sprawdź artykuły w naszej Bazie Wiedzy o Raku.

Kampania „Diagnoza: glejak. Poznaj. Zrozum. Działaj” jest realizowana przy wsparciu firmy SERVIER.

Bibliografia:

Didkowska J. et al. Raport: nowotwory złośliwe mózgu analiza epidemiologiczna. Dane z Krajowego Rejestru Nowotworów. Warszawa 2025, in press.

Dane z GLOBOCAN za 2022 rok. Global Cancer Observatory

Torp S.H., et al., The WHO 2021 Classifcation of Central Nervous System tumours: a practical update on what neurosurgeons need to know—a minireview. Acta Neurochirurgica 2022; 164:2453–2464.

Mandonnet E, Delattre JY, Tanguy ML, Swanson KR, Carpentier AF, Duffau H, Cornu P, Van Effenterre R, Alvord EC Jr, Capelle L. Continuous growth of mean tumor diameter in a subset of grade II gliomas. Ann Neurol. 2003 Apr; 53(4):524-8. doi: 10.1002/ana.10528. PMID: 12666121.Mandonnet E et al. Ann Neurol 2003; 53:524–528.