Leczenie glejaków

Czy leczenie glejaka zawsze obejmuje zabieg chirurgiczny? Jakie mogą być skutki uboczne radioterapii glejaka? Jaki jest cel chemioterapii, skoro pacjent jest po zabiegu usunięcia guza? Z tego artykułu dowiesz się, jak wygląda leczenie glejaków i jaki jest cel poszczególnych etapów leczenia.

Posłuchaj artykułu:

Czynniki decydujące o leczeniu glejaków

Leczenie glejaków zależy od wielu czynników:

• umiejscowienia i rozległości w mózgu (możliwość lub nie interwencji neurochirurgicznej),
• stopnia resekcji guza (całkowita czy nie),
• wyniku badania mikroskopowego i badań molekularnych (rozpoznanie podtypu glejaka),
• wieku pacjenta,
• stanu ogólnego i neurologicznego,
• obecności deficytów neurologicznych,
• szybkości wzrostu nowotworu,
• innych np. obecności wzmocnienia po podaniu kontrastu w badaniu MR.

Metody leczenia glejaka

Leczenie glejaków mózgu jest złożonym procesem, który obejmuje kombinację różnych metod terapeutycznych. Pierwszym krokiem w leczeniu jest wykonanie zabiegu neurochirurgicznego, który polega na usunięciu zmiany nowotworowej. Zabieg neurochirurgiczny uzupełniany jest najczęściej przez radioterapię i chemioterapię, opartą na schemacie PCV (prokarbazyna, lomustyna, winkrystyna) lub temozolomidzie. W leczeniu glejaka pojawiła się nowa terapia ukierunkowana molekularnie, u chorych na glejaki G2 z mutacją IDH 1 lub IDH2 (worasydenib). Lek uzyskał rejestrację i jest dostępny w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Szwajcarii, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Izraelu, Anglii, Brazylii, Japonii. Od września 2025 lek jest również zarejestrowany w Europie, w tym w Polsce. Na chwilę obecną lek nie jest refundowany ze środków NFZ.

1. Zabieg neurochirurgiczny

Cel operacji: głównym celem operacji jest usunięcie jak największej części guza, co może pomóc w zmniejszeniu objawów oraz poprawić skuteczność dalszego leczenia. W niektórych przypadkach małych zmian po całkowej resekcji operacja może być jedynym leczeniem.

Przygotowanie do operacji: przed operacją pacjent przechodzi szczegółowe badania obrazowe, takie jak MRI, aby dokładnie określić lokalizację i rozmiar guza. Wykonuje się również badania krwi i inne testy, aby ocenić ogólny stan zdrowia pacjenta.

Przebieg operacji: neurochirurg wykonuje kraniotomię, czyli otwarcie czaszki, aby uzyskać dostęp do mózgu. Następnie usuwa guz, starając się zachować jak najwięcej zdrowej tkanki mózgowej. W niektórych przypadkach można stosować technologię neuronawigacji lub monitorowanie funkcji mózgu w czasie rzeczywistym, aby zwiększyć precyzję i bezpieczeństwo operacji.

Po operacji glejaka: pacjent pozostaje pod obserwacją w szpitalu, gdzie monitorowane są jego funkcje neurologiczne i ogólny stan zdrowia. Okres rekonwalescencji może trwać od kilku dni do kilku tygodni, w zależności od stopnia skomplikowania operacji i stanu pacjenta.

2. Radioterapia a leczenie glejaków

Cel radioterapii: radioterapia stosuje się w celu zniszczenia pozostałych komórek nowotworowych, które mogą być trudne do usunięcia chirurgicznie. Radioterapia może być leczeniem uzupełniającym po operacji lub jako główne leczenie, jeśli operacja nie jest możliwa.

Przygotowanie do radioterapii: przed rozpoczęciem radioterapii pacjent przechodzi dokładne badania obrazowe (MRI i TK), które pomagają w zaplanowaniu leczenia. Aby zapewnić precyzję leczenia, lekarz zleca wykonanie maski termoplastycznej, która stabilizuje głowę pacjenta podczas zabiegów. Lekarz i zespół fizyków przygotowują plan leczenia promieniami.

Przebieg radioterapii: radioterapia jest zazwyczaj podawana w seriach. Cały cykl leczenia promieniami trwa 5-6 tygodni. Dawka całkowita radioterapii (w zakresie 54-60 Gy (Grey)), podzielona jest na dawki jednorazowe po 1.8-2,0 Gy (Gray’a) podawane jeden raz na dzień od poniedziałku do piątku z przerwą sobotnio-niedzielną. Jednorazowy zabieg trwa kilka do kilkunastu minut. Radioterapia jest dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta, a nowoczesne technologie pozwalają na precyzyjne ukierunkowanie promieniowania na guz, minimalizując dawki w zdrowych tkankach, co wpływa na mniejsze ryzyko powikłań.

Objawy uboczne: pacjent może doświadczać skutków ubocznych, takich jak zmęczenie, bóle głowy, nudności, wymioty, utrata apetytu. Na skórze w miejscu napromienianym może pojawić się zaczerwienienie czy pieczenie. Często wypadną włosy, które po jakimś czasie odrastają. Lekarz monitoruje stan pacjenta i może zalecić leczenie wspomagające, aby złagodzić te objawy.

3. Chemioterapia glejaków

Cel chemioterapii: chemioterapia polega na stosowaniu leków przeciwnowotworowych, które mają na celu zniszczenie komórek nowotworowych. Może być leczeniem uzupełniającym po operacji i radioterapii, równolegle z radioterapią lub jako główne (samodzielne) leczenie, jeśli inne metody nie są możliwe.

Przygotowanie do chemioterapii: lekarz przeprowadza szczegółowe badania, aby ocenić stan zdrowia pacjenta. Zleca badania morfologii krwi i badania oceniające prace wątroby i nerek. Lekarze dobierają dawki leków indywidualnie dla pacjenta. Chemioterapię może przyjmować doustnie lub dożylnie.

Przebieg chemioterapii: pacjenci przyjmują chemioterapię zazwyczaj w cyklach, które mogą trwać kilka tygodni. Pacjent otrzymuje dawki leków w określonych dniach, a następnie ma okresy odpoczynku, aby organizm mógł się zregenerować.

Po chemioterapii: skutki uboczne chemioterapii mogą obejmować nudności, wymioty, utratę apetytu, spadki w morfologii krwi, osłabienie układu odpornościowego, zaburzenia pracy wątroby, wypadanie włosów. Lekarz monitoruje stan pacjenta i w razie konieczności zaleca leczenie wspomagające, aby złagodzić te objawy.

4. Leczenie glejaków: inne leki

Leki przeciwpadaczkowe i kortykosteroidy odgrywają istotną rolę w leczeniu glejaków, wspomagając radzenie sobie z objawami tej choroby.

Leki przeciwpadaczkowe są stosowane w leczeniu padaczki towarzyszącej guzowi mózgu. Te leki pomagają kontrolować częstość i nasilenie napadów, co poprawia komfort życia i bezpieczeństwo pacjenta.

Kortykosteroidów używa się w celu zmniejszenia obrzęku mózgu, który może być wywołany przez glejaka. Objawami obrzęku mózgu są bóle głowy, nudności, wymioty, nadmierna senność, zaburzenia świadomości. Kortykosteroidy pomagają złagodzić te objawy, poprawiając samopoczucie pacjenta.

Leki te są ważnym wsparciem w leczeniu glejaka, pomagając pacjentom radzić sobie z objawami i poprawiając jakość życia.

Leczenie glejaków: podsumowanie

Proces leczenia glejaka jest indywidualnie dostosowany do każdego pacjenta, w zależności od typu glejaka, jego lokalizacji, wielkości oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Współpraca między neurochirurgami, radioterapeutami, onkologami klinicznymi, radiologami i innymi specjalistami jest kluczowa dla zapewnienia kompleksowego i skutecznego leczenia. Regularne monitorowanie i kontrole po zakończeniu leczenia są ważne, aby ocenić skuteczność terapii i wykryć ewentualne nawroty na wczesnym etapie.

Kampania „Diagnoza: glejak. Poznaj. Zrozum. Działaj”

Jeśli Ty lub bliska Ci osoba choruje na nowotwór, sprawdź artykuły w naszej Bazie Wiedzy o Raku.

Kampania „Diagnoza: glejak. Poznaj. Zrozum. Działaj” jest realizowana przy wsparciu firmy SERVIER.