15 lipca 2026 r. Sejmowa Komisja Zdrowia rozpatrzyła sprawozdanie Ministra Zdrowia z realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) za 2025 rok. W posiedzeniu uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, eksperci oraz organizacje pacjentów. Głos zabrała również Joanna Frątczak-Kazana, Wicedyrektorka Fundacji Onkologicznej Alivia, występująca także w imieniu Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej.
Podczas posiedzenia przedstawiono dane dotyczące realizacji zadań zapisanych w Strategii. Jak podkreślał referujący w imieniu Ministerstwa Zdrowia Tomasz Maciejewski, wiele działań zostało uruchomionych lub jest w trakcie realizacji. Z perspektywy pacjentów kluczowe pytanie brzmi jednak nie tylko czy zadania zostały wykonane, ale czy przynoszą zakładane efekty zdrowotne.
Raport pacjentów: wiele działań, zbyt mało osiągniętych rezultatów
Joanna Frątczak-Kazana poinformowała posłów o premierze raportu przygotowanego przez Fundację Alivia i Ogólnopolską Federację Onkologiczną, który ocenia realizację Narodowej Strategii Onkologicznej z perspektywy pacjentów.
Jak podkreśliła, autorzy raportu doceniają ogrom pracy wykonanej przez Ministerstwo Zdrowia oraz ekspertów zaangażowanych w realizację Strategii, jednak analiza pokazuje, że w wielu obszarach nie udało się osiągnąć rezultatów zakładanych w Strategii do końca 2025 r.
Subskrypcja, która zmienia życie
Twoja pomoc ma moc. Zostań Darczyńcą cyklicznym Onkofundacji Alivia i dodawaj odwagi co miesiąc: automatycznie i z sercem!
– Chcielibyśmy rozpocząć dyskusję o tym, jak osiągać rezultaty zapisane w Strategii, a nie tylko odhaczać wykonanie kolejnych zadań – mówiła podczas posiedzenia Joanna Frątczak-Kazana.
Szczepienia HPV – cel coraz bardziej oddala się od realizacji
Jednym z najważniejszych tematów była profilaktyka pierwotna. Narodowa Strategia Onkologiczna zakłada osiągnięcie 60-procentowego poziomu wyszczepienia przeciw HPV do 2028 roku. Tymczasem na koniec 2025 r. wskaźnik wynosił około 15%, a obecnie sięga jedynie około 17%.
Joanna Frątczak-Kazana zwróciła uwagę, że przy obecnym tempie nie ma realnych szans na osiągnięcie celu Strategii i zapytała Ministerstwo Zdrowia, czy planowane jest wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw HPV, o czym wielokrotnie wcześniej informowano.
Profilaktyka nadal nie dociera do pacjentów
Niepokojące wnioski dotyczą również badań przesiewowych. Jak wskazała Joanna Frątczak-Kazana, uczestnictwo w programach profilaktycznych pozostaje niższe niż przed rozpoczęciem realizacji Strategii, mimo że zakładano systematyczny wzrost zgłaszalności.
Oznacza to, że cele wyznaczone na 2024 i 2025 rok nie zostały osiągnięte, a bez nowych działań trudno będzie odwrócić ten trend.
Brakuje specjalistów
Kolejnym problemem pozostaje niedobór lekarzy specjalistów. Według przedstawionych danych w Polsce nadal brakuje około 500 onkologów i specjalistów pokrewnych, a jednocześnie obsadzana jest jedynie około jedna trzecia dostępnych miejsc szkoleniowych.
To oznacza, że samo zwiększanie liczby miejsc specjalizacyjnych nie rozwiązuje problemu braku kadr.
Dostęp do nowoczesnego leczenia
Narodowa Strategia Onkologiczna zakładała, że Polska osiągnie poziom refundacji odpowiadający 90% terapii onkologicznych dostępnych w Unii Europejskiej.
Podczas Komisji przedstawicielka Alivii zapytała, czy cel ten nadal pozostaje aktualny i w jaki sposób Ministerstwo Zdrowia zamierza go osiągnąć.
Koordynacja opieki wymaga oceny
Joanna Frątczak-Kazana zwróciła również uwagę na kwestie związane z funkcjonowaniem koordynacji opieki onkologicznej. Pytała m.in.: ilu koordynatorów opieki onkologicznej pracuje obecnie w Polsce, czy Ministerstwo monitoruje ich dostępność, w jaki sposób kontrolowane jest wystawianie kart DiLO oraz realizacja diagnostyki i leczenia w ramach szybkiej ścieżki onkologicznej oraz kiedy system zacznie mierzyć efekty jakościowe opieki.
Podkreśliła również, że część wskaźników jakości oraz narzędzi monitorowania rezultatów jest od lat przesuwana w czasie, a terminy realizacji kolejnych zadań ulegają zmianom.
Potrzebna ocena efektów reform
W dyskusji wielokrotnie podkreślano, że Narodowa Strategia Onkologiczna była projektowana jako program oparty nie tylko na realizacji zadań, ale przede wszystkim na osiąganiu konkretnych rezultatów zdrowotnych.
Przedstawicielka Fundacji Alivia zaznaczyła, że właśnie ocena efektów powinna stać się głównym kryterium dalszego rozwoju Strategii. Realizacja kolejnych zadań organizacyjnych ma sens tylko wtedy, gdy przekłada się na wcześniejsze wykrywanie nowotworów, lepszy dostęp do leczenia, wyższą jakość opieki oraz poprawę wyników zdrowotnych pacjentów.
Będziemy nadal monitorować realizację Narodowej Strategii Onkologicznej oraz przedstawiać rekomendacje wynikające z doświadczeń pacjentów. To właśnie ich perspektywa powinna być jednym z najważniejszych kryteriów oceny skuteczności reform w onkologii.
