Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich otrzymał diagnozę raka płuca z mutacją w genie KRAS, ten artykuł jest dla Ciebie. Wyjaśniamy rolę tego genu, powody mutacji genu KRAS i możliwości leczenia.
Za co odpowiada gen KRAS?
Gen KRAS w naszym organizmie uczestniczy w tworzeniu białka o nazwie K-Ras. To białko wysyła do jądra komórki sygnały, które regulują prawidłowy wzrost i odpowiedni podział zdrowych komórek naszego organizmu.
Co dzieje się, gdy dochodzi do mutacji genu KRAS?
Gdy w komórce dojdzie do mutacji genu KRAS, zaczyna ona wytwarzać nieprawidłowe białko, a jej komórki potomne powielają tę zmianę i również wytwarzają nieprawidłowe formy białka K-Ras. Zmutowane białko K-Ras nie potrafi się “wyłączyć” i stale wysyła sygnał do podziału. Komórki z mutacją zaczynają się dzielić w niekontrolowany sposób. Jest to jeden z etapów, które mogą prowadzić do powstania nowotworu.
Co wywołuje mutację w genie KRAS?
Najczęściej mutację w genie KRAS wywołuje palenie tytoniu i dym papierosowy. Nie jest to jednak jedyna przyczyna mutacji tego genu. Około 5% chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca nie było narażonych na dym tytoniowy. Skąd więc zaistnienie mutacji i nowotwór? Innymi czynnikami zwiększającymi zachorowanie na NDRP są: zanieczyszczenia powietrza, narażenie na promieniowanie jonizujące (dotyczy to m.in. osób po radioterapii obszaru klatki piersiowej lub pracowników kopalń), narażenie na azbest lub inne rakotwórcze substancje.
U palaczy rak płuca z mutacją KRAS jest znacznie bardziej skomplikowany niż u osób niepalących. Wyższe jest prawdopodobieństwo zaistnienia mutacji współwystępujących: TP53 lub STK11, co wpływa na rokowania tych pacjentów.
Mutacja genu KRAS nie jest dziedziczna. Jest to zmiana nabyta w ciągu życia.
Dołącz do nas!
Tu znajdziesz przygotowane specjalnie dla Ciebie darmowe wsparcie w zmaganiach z rakiem!
Jak często mutacja KRAS odpowiada za niedrobnokomórkowego raka płuca?
Mutacja KRAS jest najczęstszą mutacją w niedrobnokomórkowym raku płuca. Jak podaje Polskie Towarzystwo Genetyki Człowieka poziom zachorowań na NDRP z powodu mutacji genu KRAS w wysokości około 30%. Innymi istotnymi mutacjami są mutacje w genie STK11 (15-25% gruczolakoraków), mutacje w genie EGFR (10-14%).
Najczęstszymi mutacjami w genie KRAS w przypadku raku płuca są: KRAS G12C (33,6% przypadków), G12D (23,9% przypadków), G12V (22,1% przypadków).
Mutacje genu KRAS powodują nie tylko raka płuca, ale również raka jelita grubego (ok. 40% przypadków) i raka trzustki (95% przypadków). Około 30% nowotworów litych jest wywołanych mutacjami w genie KRAS.
Czy u wszystkich osób z podejrzeniem raka płuca bada się obecność mutacji KRAS?
Nie, nie wszystkie osoby z podejrzeniem lub zdiagnozowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca będą miały wykonane badanie pod kątem mutacji w genie KRAS. Takie badanie wykonuje się u pacjentów z rozsianym rakiem płuca. Ponieważ nie ma leku dla tego rodzaju choroby w pierwszej linii leczenia, badanie jest wykonywane, by zaplanować ewentualną drugą linię leczenia.
Jak się leczy NDRP z mutacją KRAS?
W leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca najczęściej stosuje się leczenie chirurgiczne i radioterapię. Jest to nowotwór o średniej wrażliwości na chemioterapię.
Leczenie niedrobnokomórkowego raka płuca z mutacją G12C w genie KRAS rozpoczyna się od oznaczenia ekspresji PD-L1. Wynik tego badania decyduje o wyborze leczenia w pierwszej linii: chemioterapii, immunoterapii lub chemioimmunoterapii.
Terapie w drugiej i kolejnych liniach leczenia raka płuca z mutacją G12C w genie KRAS opiera się na zastosowaniu inhibitorów KRAS: sotorasibu i adagrasibu. W Europie zostały one zatwierdzone w 2022 (sotorasib, warunkowe zatwierdzenie) i 2024 roku (adagrasib).
Program lekowy B.6. Leczenie chorych na raka płuca oraz międzybłoniaka opłucnej określa zastosowanie sotorasibu i adagrasibu. Leki te są refundowane chorym wcześniejszym leczeniu systemowym, czyli po immunoterapii, immunochemioterapii lub chemioterapii opartej na platynie.
Warunki uczestnictwa w programie lekowym B.6 (wszystkie kryteria muszą być spełnione):
- diagnoza raka gruczołowego lub niedrobnokomórkowego z przewagą raka gruczołowego albo rak wielkokomórkowy,
- mutacja G12C w genie KRAS,
- IV stopień zaawansowania choroby lub III stopień przy braku możliwości zastosowania leczenia chirurgicznego, radioterapii czy radiochemioterapii,
- zmiany nowotworowe widoczne w TK muszą być mierzalne (dla późniejszego określenia progresji lub regresji) lub zmiany niemierzalne, ale można podać ich liczbę,
- brak przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego lub brak rozwoju zmian przerzutowych po wcześniejszej operacji lub radioterapii,
- sprawność pacjenta w stopniu od 0 do 2 wg klasyfikacji WHO lub ECOG,
- brak chorób współistniejących,
- prawidłowe wyniki morfologii,
- prawidłowa praca nerek i wątroby,
- niestosowanie jednocześnie chemioterapii lub innych terapii ukierunkowanych molekularnie,
- brak innych nowotworów złośliwych,
- brak przeciwwskazań do zastosowania sotorasibu i adagrasibu (określone w ulotce do leków: Lumykras i Krazati).
Leczenie inhibitorami KRAS jest możliwe tylko raz. Można zmienić leki, jeśli wystąpią działania niepożądane, pomimo zmniejszenia dawki.
Jak długo trwa leczenie? Leczenie trwa do stwierdzenia rozwoju choroby, pomimo przyjmowanych leków lub do wystąpienia działań niepożądanych, które uniemożliwiają dalsze stosowanie leków. Leczenie może trwać w przypadku pojawienia się od 1 do 3 nowych zmian poza ośrodkowym układem nerwowym (OUN), po zastosowaniu ablacji lub w przypadku pojawienia się nowych zmiany w OUN, po zastosowaniu ablacji.
Badania kliniczne dla pacjentów z NDRP z mutacją w genie KRAS
Choć inhibitory KRAS G12C są dostępne dla pacjentów w drugiej i dalszych liniach leczenia, nadal brakuje terapii od pierwszej linii leczenia lub dla pacjentów z mutacjami KRAS innymi niż G12C. W Europie i na świecie trwają badania kliniczne z zastosowaniem sotorasibu i adagrasibu oraz innych substancji.
Jak znaleźć badania kliniczne w niedrobnokomórkowym raku płuca? Przygotowaliśmy dla Państwa zestawienie wyszukiwarek badań klinicznych i przykładowych stron ośrodków prowadzących badania. Te informacje znajdują się na stronie https://alivia.org.pl/wiedza-o-raku/niedrobnokomorkowy-rak-pluca-jak-znalezc-badanie-kliniczne/.
Niektóre badania kliniczne rekrutujące uczestników z niedrobnokomórkowym rakiem płuc z mutacją G12C w genie KRAS:
- Badanie sotorasibu z chemioterapią lub pembrolizumabu z chemioterapią u pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją KRAS G12C i brakiem białka PD-L1. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://badaniakliniczne.pl/badanie/badanie-stosowania-sotorasibu-z-chemioterapia-w-porownaniu-z-pembrolizumabem-i-chemioterapia-u-pacjentow-z-zaawansowanym-niedrobnokomorkowym-rakiem-pluca-z-mutacja-kras-p-g12c-i-brakiem-bialka-pd-l1/
- KRYSTAL-4: Badanie adagrasibu z pembrolizumabem i chemioterapią w porównaniu z placebo z pembrolizumabem i chemioterapią u pacjentów z wcześniej nieleczonym, miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym niepłaskonabłonkowym rakiem płuca z mutacją KRAS G12C. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://euclinicaltrials.eu/ctis-public/view/2024-515698-85-00?lang=pl
- KRYSTAL-7: Badanie fazy 2 adagrasibu w monoterapii i w skojarzeniu z pembrolizumabem oraz badanie fazy 3 adagrasibu w skojarzeniu u pacjentów z mutacją KRAS G12C. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://clinicaltrials.gov/study/NCT04613596?cond=Non%20Small%20Cell%20Lung%20Cancer&term=KRAS%20G12C&aggFilters=status:not%20rec&viewType=Card&locStr=Poland&country=PL&rank=4#contacts-and-locations
- CodeBreaK 202: Badanie oceniające kombinację dubletów platynowych z sotorasibem i pembrolizumabem jako terapię pierwszego rzutu u pacjentów z niedrobnokomórkowym niepłaskonabłonkowym rakiem płuca w stadium IV lub zaawansowanym stadium IIIB/C. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://clinicaltrials.gov/study/NCT05920356?cond=Non%20Small%20Cell%20Lung%20Cancer&term=KRAS%20G12C&aggFilters=status:not%20rec&viewType=Card&locStr=Poland&country=PL&rank=10#contacts-and-locations
- MK-1084-004/KANDLELIT-004: Badanie kalderasibu w połączeniu z pembrolizumabem u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją genu KRAS G12C i wskaźnikiem odsetka guza (TPS) ≥50%. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://clinicaltrials.gov/study/NCT06345729?cond=Non%20Small%20Cell%20Lung%20Cancer&term=KRAS%20G12C&aggFilters=status:not%20rec&viewType=Card&locStr=Poland&country=PL&rank=6#contacts-and-locations
- SUNRAY-01: Badanie olomorasybu (LY3537982) i pembrolizumabu w leczeniu pierwszego rzutu z chemioterapią lub bez niej u pacjentów z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją genu KRAS G12C. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://clinicaltrials.gov/study/NCT06119581?cond=Non%20Small%20Cell%20Lung%20Cancer&term=KRAS%20G12C&aggFilters=status:not%20rec&viewType=Card&locStr=Poland&country=PL&rank=5#contacts-and-locations
- SUNRAY-02: Badanie dotyczące olomorasibu (LY3537982) w skojarzeniu ze standardowym leczeniem u pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca po resekcji lub nieoperacyjnym z mutacją KRAS G12C. Lista ośrodków rekrutujących znajduje się na stronie: https://clinicaltrials.gov/study/NCT06890598?cond=Non%20Small%20Cell%20Lung%20Cancer&term=KRAS%20G12C&aggFilters=status:not%20rec&viewType=Card&locStr=Poland&country=PL&rank=3
Podsumowanie
Leczenie raka płuca z mutacją w genie KRAS jest dziś dostępne dzięki inhibitorom: sotorasibowi i adagrasibowi. Jest to terapia kierowana do osób po wcześniejszym leczeniu chemioterapią, immunoterapią lub chemioimmunoterapią. Nadal trwają badania kliniczne określające skuteczność tych inhibitorów i innych substancji we wcześniejszych liniach leczenia.
Autorka: Urszula Zimoląg (Fundacja Alivia)
Źródła i więcej informacji:
- https://onkologia.org.pl/pl/baza-wiedzy/nowotwory-pluca-i-oplucnej
- https://bip.aotm.gov.pl/assets/files/zlecenia_mz/2025/193/AW/193_AW_OTAD.423.2.4.2025_Krazati_APD.pdf
- https://journals.viamedica.pl/onkologia_w_praktyce_klin_edu/article/view/97894
- Zmiany somatyczne w nowotworach litych dzieci i dorosłych, red. dr hab. n. med. Artur Kowalik, prof. UJK, 2026
- https://onkosnajper.pl/nowotwor/rak-pluca/
- https://nio-krakow.pl/mutacja-kras/
- https://journals.viamedica.pl/onkologia_w_praktyce_klin_edu/article/view/97894
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12805455/
Artykuł powstał przy wsparciu firmy Amgen, partnera kampanii edukacyjnej “Pacjent onkologiczny w badaniach klinicznych”








