Jakie są długotrwałe efekty immunoterapii anty-PD-1/PD-L1?

Facebook
Twitter
LinkedIn
Email

W czasopiśmie European Journal of Cancer opublikowano wyniki retrospektywnego badania obserwacyjnego mającego na celu ocenę długotrwałych efektów i działań niepożądanych immunoterapii przeciwciałami anty-PD-1/PD-L1. Choć u pacjentów poddawanych takiej terapii mogą występować przewlekłe oraz ostre działania niepożądane, obserwuje się znaczącą korzyść z jej stosowania w kontekście wydłużenia życia i utrzymania jego jakości.

W okresie od października 2009 do sierpnia 2017 badacze zidentyfikowali 907 pacjentów poddawanych immunoterapii przeciwciałami anty-PD-1 lub anty-PD-L1. 217 pacjentów przeżyło co najmniej 24 miesiące i to w tej grupie dokonano oceny długotrwałych efektów immunoterapii

135 pacjentów chorowało na czerniaka, 44 na raka nerkowokomórkowego a 38 na niedrobnokomórkowego raka płuca. Większość z nich stanowili mężczyźni (70.3%) a średni wiek rozpoczęcia terapii anty-PD-1/PD-L1 wynosił 61 lat. 39.2% pacjentów otrzymywało pembrolizumab, 32.7% niwolumab, 18.9% niwolumab w połączeniu z ipilimumabem, 8.8% atezolizumab a 0.5% awelumab. Większość pacjentów była sprawna w momencie włączenia do badania – zgodnie ze skalą ECOG 43.8% z nich miało stopień sprawności 0 (zdolność do wykonywania normalnych czynności bez ograniczeń) a 46.5% stopień sprawności 1 (możliwość chodzenia i zdolność wykonywania lekkiej pracy).

Terapia jest skuteczna 

Podoba Ci się to co robimy? Nasze działania są możliwe dzięki regularnym darowiznom od indywidualnych osób. Pomóż nam walczyć dalej! Dołącz do Pogromców Raka!

U 41% pacjentów stopień sprawności nie uległ zmianie, u 17.1% pacjentów sprawność pogorszyła się (większy o 1 stopień sprawności), a u 17.1% pacjentów polepszyła się (mniejszy o 1 stopień sprawności). 59.0% pacjentów wykazało częściową a 12.9% całkowitą odpowiedź na leczenie anty-PD-1/PD-L1. U 10.1% pacjentów nastąpiła progresja choroby, a u 18% jej stabilizacja. 33 (15.2%) pacjentów zmarło – 28 z powodu progresji choroby, 3 z powodu nekrozy po radioterapii, białaczki i krwawienia z przewodu pokarmowego, a 2 z powodu zawału serca i krwawienia z układu oddechowego. Mediana całkowitego czasu przeżycia ani czasu wolnego od progresji nie zostały wyznaczone z powodu zbyt krótkiego czasu trwania obserwacji. 

Objawy niepożądane nie mają wpływu na czas przeżycia

65% pacjentów doświadczyło poważnych działań niepożądanych – 45.2% stopnia I/II, a 13.4% stopnia III/IV. Najczęściej pojawiającymi się działaniami niepożądanymi były: zapalenie skóry (18.4%) zapalenie tarczycy (12.9%), zapalenie stawów (9.7%), zapalenie płuc (9.2%), zapalenie wątroby (7.4%). U części pacjentów działania niepożądane występowały przewlekle, nawet po zakończeniu immunoterapii i dotykały najczęściej pacjentów leczonych niwolumabem w połączeniu z ipilimumabem. Wśród 10.14% pacjentów występowała przewlekle niedoczynność tarczycy, a także: zapalenie stawów (3.2%), niewydolność nadnerczy (3.2%), neuropatia (2.8%), zapalenie płuc (1.8%), zapalenie skóry (1%), cukrzyca typu I (0.8%), zaburzone połykanie (0.5%). Nie zaobserwowano jednak, aby występowanie poważnych ani przewlekłych działań niepożądanych miało wpływ na całkowity czas przeżycia pacjentów. Oceniana przez pacjentów jakość życia uwarunkowana stanem zdrowia była wyższa niż w ogólnej populacji pacjentów onkologicznych. 

Badacze zwracają również uwagę, iż połączenie immuno- i radioterapii może zwiększać ryzyko wystąpienia nekrozy (martwicy) tkanek – efekt ten zaobserwowano u 25% spośród 139 pacjentów poddawanych takiemu leczeniu. Nie zaobserwowano istotnych zmian w wartości ciśnienia tętniczego, poziomu cukru we krwi czy też BMI.

W obserwowanej grupie pacjentów rozwinęły się również inne choroby: choroba refluksowa przełyku (9.7%), cukrzyca typu 2 (6.5%), nadciśnienie (6.0%), depresja (6.0%). 

Jak działa immunoterapia anty-PD-1/PD-L1?

Cząsteczkami skierowanymi przeciwko receptorom programowanej śmierci komórki 1 (PD-1) są przeciwciała monoklonalne – niwolumab, pembrolizumab – a przeciwko lub białkom PD-L1 -atezolizumab, awelumab. PD-1 znajduje się na powierzchni komórek układu odpornościowego, a białka PD-L1 m.in. na powierzchni komórek nowotworowych. Skutkiem połączenia się PD-L1 lub PD-L2 z receptorem PD-1 jest hamowanie odpowiedzi immunologicznej wobec rozwijającego się nowotworu. Uniemożliwienie takiego połączenia prowadzi do wzmocnienia przeciwnowotworowej odpowiedzi układu odpornościowego.

Czy immunoterapia anty-PD-1/PD-L1 jest dostępna dla polskich pacjentów?

Immunoterapia z zastosowaniem różnych cząsteczek anty-PD-1/PD-L1 jest refundowana przez NFZ pacjentom spełniającym kryteria następujących programów lekowych*:

  • „Leczenie niedrobnokomórkowego raka płuca” – cząsteczki niwolumab, pembrolizumab i atezolizumab
  • „Leczenie raka nerki” – cząsteczka niwolumab
  • „Leczenie opornej i nawrotowej postaci klasycznego chłoniaka hodgkina z zastosowaniem niwolumabu”
  • „Leczenie płaskonabłonkowego raka narządów głowy i szyi” – cząsteczka niwolumab

Immunoterapia anty-PD-1/PD-L1 znajduje jednak zastosowanie również w leczeniu innych nowotworów m.in.: zaawansowanym raku przełyku, zaawansowanym raku wątrobokomórkowym, zaawansowanym raku jelita grubego oraz zaawansowanym raku pęcherza.

Autorka: Natalia Tarłowska

* Informacja aktualna w dniu 28.07.2020. Najnowsze informacje o programach lekowych dla chorób onkologicznych znajdują się tutaj: www.gov.pl/web/zdrowie/choroby-onkologiczne

Źródło:

Patrinely Jr, James Randall, et al. “Survivorship in immune therapy: Assessing toxicities, body composition and health-related quality of life among long-term survivors treated with antibodies to programmed death-1 receptor and its ligand.” European Journal of Cancer 135 (2020): 211-220.