Scyntygrafia kości – na czym polega i jak przygotować się do badania?

Scyntygrafia kości pomaga lekarzowi onkologowi sprawdzić, czy u pacjenta z rakiem nie ma przerzutów w układzie kostnym. W artykule wyjaśniamy, jak przebiega scyntygrafia, ile trwa, jak się do niej przygotować i gdzie można ją wykonać.

Czym jest scyntygrafia kości?

Scyntygrafia kości, nazywana też scyntygrafią kośćca lub układu kostnego, to badanie obrazowe z zakresu medycyny nuklearnej. Pozwala ocenić aktywność przebudowy kości, czyli procesów, w których stara tkanka kostna jest zastępowana nową.

Przed badaniem otrzymasz dożylnie niewielką ilość preparatu nazywanego radiofarmaceutykiem lub znacznikiem. W scyntygrafii kości zwykle zawiera on technet-99m – izotop emitujący promieniowanie. Preparat gromadzi się w kościach, a specjalne urządzenie, gammakamera, rejestruje jego rozmieszczenie. Na tej podstawie powstają obrazy szkieletu – scyntygramy (1,2).

Nagromadzenie znacznika zwraca uwagę lekarza na miejsca o nasilonej przebudowie kości. Nie jest to jednak równoznaczne z obecnością raka. Tak mogą wyglądać również zmiany zapalne, zwyrodnieniowe czy gojące się złamania (3).

Kiedy wykonuje się scyntygrafię kości? Wskazania

W onkologii lekarz może zlecić scyntygrafię, gdy chce sprawdzić, czy nowotwór rozprzestrzenił się do kości. Badanie wykorzystuje się m.in. w diagnostyce przerzutów u osób z rakiem piersi lub prostaty. Może być potrzebne podczas określania zaawansowania choroby albo wyjaśniania dolegliwości, takich jak ból kości.

Nie każdy pacjent onkologiczny potrzebuje scyntygrafii. Wybór badania zależy od rodzaju nowotworu, sytuacji klinicznej i pytania, na które lekarz szuka odpowiedzi. Scyntygrafia nie wykrywa równie dobrze wszystkich zmian – niektóre zmiany niszczące kość mogą być słabo widoczne. Dlatego lekarz może wybrać lub dodatkowo zlecić tomografię komputerową, rezonans magnetyczny albo PET/CT.

Poza onkologią scyntygrafia pomaga w diagnostyce m.in. złamań, stanów zapalnych i niektórych problemów związanych z endoprotezami.

Scyntygrafia kości – jak się przygotować?

Przygotowanie do badania zwykle jest proste. Najpierw przeczytaj instrukcję swojej pracowni, ponieważ zalecenia zależą od planowanej procedury i Twojego stanu zdrowia. Sprawdź, czy dotyczą właśnie scyntygrafii kości – przygotowanie do scyntygrafii serca, tarczycy lub badania PET/CT może wyglądać inaczej. 

Czy na scyntygrafię kości trzeba być na czczo?

Zazwyczaj nie. Narodowy Instytut Onkologii zaleca przed scyntygrafią układu kostnego lekki posiłek i przyjęcie leków stosowanych codziennie. Nie odstawiaj samodzielnie leczenia. Jeśli otrzymasz indywidualne instrukcje, zastosuj się do nich (3).

Ile wody zabrać?

NIO zaleca przyniesienie 1-1,5 litra niegazowanej wody. Personel powie Ci, kiedy i w jakim czasie ją wypić po podaniu znacznika. Picie płynów i oddawanie moczu pomagają usunąć część preparatu niezwiązaną z kośćmi, co poprawia jakość obrazów (1,3).

Jeżeli musisz ograniczać płyny, np. z powodu choroby serca lub nerek, powiedz o tym przed badaniem. Nie zwiększaj samodzielnie ilości wypijanej wody wbrew zaleceniom Twoich lekarzy – uzgodnij ją z personelem. 

Co zabrać do pracowni?

Przygotuj:

• dokument tożsamości oraz kod e-skierowania lub dokumenty wskazane podczas rejestracji;
• dokumentację medyczną, zwłaszcza wcześniejsze wyniki i obrazy badań dotyczących kości;
• listę przyjmowanych leków;
• wodę zgodnie z instrukcją pracowni (2–4).

Wybierz wygodne ubranie. Przed obrazowaniem personel poprosi o usunięcie metalowych przedmiotów z badanej okolicy. Powiedz również o niedawnych urazach, złamaniach, operacjach i leczeniu onkologicznym, ponieważ te informacje mogą pomóc w interpretacji wyniku.

Na czym polega scyntygrafia kości? Przebieg krok po kroku

Podczas rozmowy przed badaniem zgłoś personelowi medycznemu problemy z poruszaniem się lub trudności z dłuższym leżeniem.

1. Najpierw pielęgniarka poda radiofarmaceutyk do żyły. Wiąże się to z ukłuciem, podobnie jak przy zakładaniu wenflonu.
2. Preparat potrzebuje czasu, aby zgromadzić się w kościach. Oczekiwanie zwykle trwa około 2-3 godzin. W tym czasie pijesz wodę zgodnie z instrukcją i korzystasz z toalety. Zapytaj personel, gdzie możesz przebywać podczas przerwy i o której godzinie musisz wrócić (1,3,4).
3. Bezpośrednio przed obrazowaniem gammakamerą opróżniasz pęcherz. Następnie kładziesz się na stole, a aparat przesuwa się blisko Twojego ciała i rejestruje obrazy. Staraj się leżeć nieruchomo, ponieważ ruch może pogorszyć ich jakość. Samo obrazowanie jest bezbolesne.
4. Poczekaj, aż personel potwierdzi, że możesz opuścić pracownię. Przed wyjściem upewnij się, jakie zalecenia obowiązują po badaniu oraz kiedy i w jaki sposób odbierzesz wynik.

Co oznaczają nazwy „trójfazowa” i „SPECT/CT”?

Scyntygrafia trójfazowa obejmuje obrazy wykonywane na różnych etapach – także podczas podawania znacznika i krótko po nim. Z kolei SPECT/CT łączy trójwymiarowe obrazowanie rozmieszczenia znacznika z tomografią komputerową. Pomaga dokładniej zlokalizować zmianę i ocenić jej charakter. Rodzaj badania dobiera lekarz.

Scyntygrafia kości – ile trwa badanie?

Na całą wizytę zarezerwuj 2 do 4 godzin. Większą część tego czasu zajmuje oczekiwanie po podaniu znacznika. Samo obrazowanie pod gammakamerą trwa najczęściej około 20-45 minut (1).

Wizyta może się wydłużyć, jeśli potrzebne są dodatkowe obrazy. Dlatego przy rejestracji zapytaj o przewidywany czas konkretnej procedury i nie planuj kolejnego spotkania bezpośrednio po niej. 

Czy scyntygrafia kości jest bezpieczna?

Badanie wiąże się z narażeniem na promieniowanie jonizujące. Personel dobiera ilość preparatu tak, aby uzyskać potrzebne informacje przy możliwie małym narażeniu. Radiofarmaceutyki stosowane w badaniu są dodatkowo szybko wydalane z moczem. Lekarz ocenia, czy spodziewana korzyść z badania uzasadnia jego wykonanie. Nie jest to badanie całkowicie pozbawione ryzyka, ale stosuje się w nim procedury ochrony radiologicznej (1,2). 

Jeśli jesteś w ciąży, podejrzewasz ciążę lub karmisz piersią, poinformuj pracownię przed podaniem znacznika. W ciąży zwykle wybiera się inne metody lub odracza scyntygrafię; wyjątkowe sytuacje wymagają indywidualnej oceny. Przy karmieniu piersią trzeba ustalić, czy potrzebna jest przerwa i jak długo ma trwać. Nie stosuj w tym celu zaleceń znalezionych dla innego badania izotopowego (1,2). 

Zalecenia po scyntygrafii kości

Po badaniu zwykle można wrócić do codziennych zajęć, uwzględniając otrzymane zalecenia. Znacznik pozostaje przez pewien czas w organizmie, dlatego potrzebne są proste środki ostrożności.

Kontakt z dziećmi i kobietami w ciąży po scyntygrafii

NIO zaleca unikanie kontaktu z dziećmi do 16 r.ż. i kobietami w ciąży przez 24 godziny po badaniu (3). W dniu badania zachowaj dystans powyżej 2 metrów i unikaj trzymania dziecka na kolanach (1). Poproś swoją pracownię o dokładną instrukcję i informację, od kiedy liczyć czas ograniczenia kontaktu.

Jeśli opiekujesz się małym dzieckiem, zaplanuj wcześniej pomoc drugiej osoby. Zapytaj też o wspólne spanie i podróż samochodem.

Picie wody i higiena

Pij płyny zgodnie z zaleceniami, regularnie korzystaj z toalety i dbaj o higienę, w tym dokładne mycie rąk. Pomaga to usuwać preparat z organizmu i ograniczać narażenie otoczenia. Jeżeli musisz ograniczać płyny, obowiązuje ilość uzgodniona z personelem.

Podróż samolotem po scnytygrafii kości

Jeśli wkrótce po scyntygrafii planujesz lot, poproś o zaświadczenie o badaniu z użyciem radioizotopu. Może być potrzebne podczas kontroli bezpieczeństwa. WIM informuje, że taki dokument można uzyskać w rejestracji zakładu medycyny nuklearnej.

Scyntygrafia kości – wynik i jego znaczenie

Wynik obejmuje ocenę rozmieszczenia znacznika. Lekarz może opisać miejsca jego nagromadzenia, czasem nazywane „gorącymi ogniskami”. Takie określenie opisuje obraz badania, a nie ostateczne rozpoznanie. Zmiany mogą mieć przyczynę nowotworową, zapalną, zwyrodnieniową lub pourazową. 

Wynik omów z lekarzem, który zlecił badanie. Weźmie pod uwagę Twoje objawy, historię leczenia i pozostałe wyniki. Niekiedy do wyjaśnienia charakteru zmiany potrzebne jest dodatkowe badanie obrazowe. 

Ustal termin odbioru wyniku przy rejestracji, szczególnie jeśli masz już zaplanowaną wizytę u onkologa. Zapytaj również, czy otrzymasz obrazy badania i jeśli tak, to w jakiej formie.

Gdzie można wykonać scyntygrafię kości?

Badanie wykonują pracownie i zakłady medycyny nuklearnej, m.in. w centrach onkologii i szpitalach specjalistycznych. Wśród największych placówek są Narodowy Instytut Onkologii, Wojskowy Instytut Medyczny i Państwowy Instytut Medyczny MSWiA w Warszawie.

Zacznij od zapytania lekarza lub koordynatora, w jakim terminie będzie potrzebny wynik badania. Następnie skontaktuj się z pracowniami medycyny nuklearnej w swojej okolicy, a jeśli możesz dojechać – także w sąsiednich miastach.

Przy porównywaniu terminów zapytaj:

• czy pracownia wykonuje dokładnie takie badanie, jakie masz na skierowaniu;
• czy dostępny termin dotyczy badania na NFZ, czy odpłatnego;
• kiedy będzie gotowy opis;
• czy można skorzystać z wcześniejszego terminu po odwołaniu wizyty przez inną osobę.

Informacji o dostępności świadczeń szukaj też w serwisie NFZ Terminy leczenia. Termin i zasady rejestracji potwierdź bezpośrednio w placówce (5).

Scyntygrafia kości na NFZ

Scyntygrafię kości można wykonać bezpłatnie w ramach NFZ, jeśli masz odpowiednie skierowanie. Wystawia je lekarz z poradni specjalistycznej. Jeśli leczysz się onkologicznie, zapytaj swój zespół, jak zorganizować badanie. 

Ile kosztuje scyntygrafia kości prywatnie?

Skierowanie jest potrzebne również na scyntygrafię kości wykonywaną prywatnie. Przed zapisem na badanie poproś o aktualną wycenę badania wskazanego w skierowaniu. Zapytaj, czy podana kwota obejmuje radiofarmaceutyk, opis oraz ewentualne dodatkowe obrazowanie SPECT/CT. 

Podsumowanie

Przed badaniem zadbaj o trzy rzeczy: przeczytaj instrukcję przygotowania, zarezerwuj kilka godzin na wizytę i zaplanuj powrót do domu z uwzględnieniem zaleceń dotyczących kontaktu z bliskimi. Zapisz pytania, które chcesz zadać personelowi. Masz prawo wiedzieć, co będzie się działo na każdym etapie i jak wynik wpłynie na dalsze leczenie.

Autorka: Martyna Piotrowska

Źródła [dostęp na 18.09.2026 r.]:

1. Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy. Informacja dla Pacjentów. Zakład Medycyny Nuklearnej [Internet]. 2026. Dostępne na: https://wim.mil.pl/zaklad-medycyny-nuklearnej/informacja-dla-pacjentow-2/

2. Państwowy Instytut Medyczny MSWiA. Pracownia Medycyny Nuklearnej [Internet]. 2026. Dostępne na: https://www.gov.pl/web/pimmswia/pracownia-medycyny-nuklearnej

3. Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy. Przygotowanie do badań PET / Scyntygrafia [Internet]. 2026. Dostępne na: https://nio.gov.pl/przygotowanie-do-scyntygrafiipet

4. Wojskowy Instytut Medyczny – Państwowy Instytut Badawczy. Twoja wizyta w Zakładzie Medycyny Nuklearnej – poradnik dla pacjenta [Internet]. 2025. Dostępne na: https://wim.mil.pl/2025/11/07/twoja-wizyta-w-zakladzie-medycyny-nuklearnej-poradnik-dla-pacjenta/

5. Narodowy Fundusz Zdrowia. Terminy leczenia [Internet]. 2026. Dostępne na: https://gsl.nfz.gov.pl/GSL/GSL/TerminyLeczenia